Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn bắt, giữ, giam người trái pháp luật được quy định tại Điều 367 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 377 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 12 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 367 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 377 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: tù 2 năm–7 năm; khoản 3: tù 5 năm–12 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 367 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 367. Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn bắt, giữ, giam người trái pháp luật
1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Không ra quyết định trả tự do cho người được trả tự do theo quy định của luật;
b) Ra lệnh, quyết định bắt, giữ, giam người không có căn cứ theo quy định của luật;
c) Không thi hành quyết định trả tự do cho người được trả tự do;
d) Thực hiện việc bắt, giữ, giam người mà không có lệnh, quyết định theo quy định của luật hoặc có lệnh, quyết định nhưng chưa có hiệu lực thi hành;
đ) Không ra lệnh, quyết định gia hạn tạm giữ, tạm giam hoặc thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giữ, tạm giam khi hết thời hạn tạm giữ, tạm giam dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam bị giam, giữ quá hạn.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Giam, giữ trái pháp luật từ 02 người đến 05 người;
b) Làm người bị giam, giữ trái pháp luật tổn hại về sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến dưới 61%;
c) Làm người bị giam, giữ trái pháp luật hoặc gia đình họ lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn;
d) Đối với người dưới 18 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng hoặc người khuyết tật đặc biệt nặng.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:
a) Giam, giữ trái pháp luật 06 người trở lên;
b) Làm người bị giam, giữ trái pháp luật tổn hại về sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc chết;
c) Làm người bị giam, giữ trái pháp luật tự sát;
d) Làm gia đình người bị giam, giữ trái pháp luật ly tán.
4. Người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 367 BLHS 2026 khác gì Điều 377 BLHS 2015?
So với Điều 377 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 367 có các thay đổi sau:
- Điểm b khoản 2: “60%” → “dưới 61%”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở điểm c khoản 1, điểm d khoản 1, điểm c khoản 2, điểm d khoản 2 …. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật theo Điều 367
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 3 | tù 5 năm–12 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn bắt, giữ, giam người trái pháp luật bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 12 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 367 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 377 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật cần dùng số Điều 367 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật
Kết quả một vụ án lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội lạm quyền bắt, giữ, giam người trái luật thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →