Tội buôn lậu được quy định tại Điều 170 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 20 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội buôn lậu có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 170 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 100 triệu–600 triệu đồng, tù 3 tháng–2 năm; khoản 2: phạt tiền 600 triệu–3 tỷ đồng, tù 2 năm–5 năm; khoản 3: phạt tiền 3 tỷ–10 tỷ đồng, tù 5 năm–10 năm; khoản 4: phạt tiền 10 tỷ–20 tỷ đồng, tù 10 năm–15 năm; khoản 5: tù 15 năm–20 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng; khoản 4: rất nghiêm trọng; khoản 5: đặc biệt nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm; khoản 4: 15 năm; khoản 5: 20 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79) |
Toàn văn Điều 170 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 170. Tội buôn lậu
1. Người nào buôn bán qua biên giới hoặc từ khu vực hải quan riêng vào nội địa hoặc ngược lại mà không khai báo hải quan hoặc gian dối trong khai báo, làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý, trừ trường hợp quy định tại Điều 183 của Bộ luật này, trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 600.000.000 đồng hoặc từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi quy định tại Điều này hoặc tại một trong các điều 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178 và 183 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
b) Vật phạm pháp là di sản tư liệu;
c) Vật phạm pháp là hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép, theo điều kiện.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Vật phạm pháp trị giá từ 600.000.000 đồng đến dưới 2.000.000.000 đồng;
d) Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
đ) Vật phạm pháp là di vật, cổ vật;
e) Vật phạm pháp là hàng hóa bị cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu, trừ trường hợp quy định tại Điều 172 và Điều 173 của Bộ luật này;
g) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
h) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
i) Phạm tội 02 lần trở lên;
k) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Vật phạm pháp trị giá từ 2.000.000.000 đồng đến dưới 5.000.000.000 đồng;
b) Thu lợi bất chính từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 2.000.000.000 đồng.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 20.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:
a) Vật phạm pháp trị giá từ 5.000.000.000 đồng đến dưới 20.000.000.000 đồng;
b) Thu lợi bất chính từ 2.000.000.000 đồng đến dưới 10.000.000.000 đồng;
c) Lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.
5. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm:
a) Vật phạm pháp trị giá 20.000.000.000 đồng trở lên;
b) Thu lợi bất chính 10.000.000.000 đồng trở lên.
6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
7. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:
a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng;
b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;
c) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;
d) Trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này, thì bị phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 20.000.000.000 đồng;
đ) Trường hợp quy định tại khoản 5 Điều này, thì bị phạt tiền từ 20.000.000.000 đồng đến 30.000.000.000 đồng;
e) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
g) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 170 BLHS 2026 khác gì Điều 188 BLHS 2015?
So với Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 170 có các thay đổi sau:
- Khoản 1: 100 triệu đồng, 300 triệu đồng → 300 triệu đồng, 600 triệu đồng, 50 triệu đồng
- Điểm c khoản 2: 300 triệu đồng → 600 triệu đồng; 500 triệu đồng → 2 tỷ đồng
- Điểm d khoản 2: 100 triệu đồng → 200 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Điểm a khoản 3: 500 triệu đồng → 2 tỷ đồng; 1 tỷ đồng → 5 tỷ đồng
- Điểm b khoản 3: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng; 1 tỷ đồng → 2 tỷ đồng
- Điểm a khoản 5: 1 tỷ đồng → 20 tỷ đồng
- Điểm b khoản 5: 1 tỷ đồng → 10 tỷ đồng
- Khoản 5: mức phạt “tù từ 12 năm đến 20 năm” → “tù từ 15 năm đến 20 năm”
- Điểm d khoản 7: mức phạt “tiền từ 7 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng”
- Điểm g khoản 7: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 600 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm”
Ngoài ra còn 16 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở điểm b khoản 1, điểm đ khoản 2, khoản 7, điểm e khoản 7. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội buôn lậu theo Điều 170
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 100 triệu–600 triệu đồng, tù 3 tháng–2 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 600 triệu–3 tỷ đồng, tù 2 năm–5 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 3 | phạt tiền 3 tỷ–10 tỷ đồng, tù 5 năm–10 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
| Khoản 4 | phạt tiền 10 tỷ–20 tỷ đồng, tù 10 năm–15 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
| Khoản 5 | tù 15 năm–20 năm | Đặc biệt nghiêm trọng | 20 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội buôn lậu bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 100 triệu–600 triệu đồng, tù 3 tháng–2 năm; mức cao nhất là 20 năm tù (khoản 5). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội buôn lậu là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3; 15 năm với khoản 4; 20 năm với khoản 5, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn lậu không?
Có. Điều 170 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.
Điều 170 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội buôn lậu cần dùng số Điều 170 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội buôn lậu
Trong vụ án buôn lậu, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội buôn lậu thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →