Điều 172 Bộ luật Hình sự 2026: tội sản xuất, buôn bán hàng cấm

22/11/2026

// Tác giả

admin

Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm được quy định tại Điều 172 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 190 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 15 năm tù.

Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội sản xuất, buôn bán hàng cấm đối với người bị buộc tội và gia đình.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 172 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngĐiều 190 Bộ luật Hình sự 2015
Ngày có hiệu lực01/3/2027
Mức phạtkhoản 1: phạt tiền 200 triệu–2 tỷ đồng, tù 1 năm–5 năm; khoản 2: phạt tiền 2 tỷ–6 tỷ đồng, tù 5 năm–10 năm; khoản 3: tù 8 năm–15 năm; khoản 4: tù 1 năm–3 năm
Loại tội phạmkhoản 1: nghiêm trọng; khoản 2: rất nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng; khoản 4: ít nghiêm trọng (Điều 9)
Thời hiệu truy cứukhoản 1: 10 năm; khoản 2: 15 năm; khoản 3: 15 năm; khoản 4: 05 năm (Điều 29)
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổiKhông chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12)
Pháp nhân thương mạiCó thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79)

Toàn văn Điều 172 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 172. Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm

1. Người nào sản xuất, buôn bán hàng cấm thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại các điều 217, 219, 230, 232, 234, 237, 239, 240, 295, 296, 297, 300 và 302 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Thuốc bảo vệ thực vật mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng từ 50 kilôgam đến dưới 100 kilôgam hoặc từ 50 lít đến dưới 100 lít;

b) Pháo nổ từ 06 kilôgam đến dưới 40 kilôgam;

c) N2 O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;

d) Hàng hóa khác mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 600.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;

đ) Hàng hóa dưới mức quy định tại các điểm a, b, c và d khoản này nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc tại một trong các điều 170, 171, 173, 174, 175, 176, 177, 178 và 183 của Bộ luật này hoặc đã bị kết án về một trong các tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

d) Có tính chất chuyên nghiệp;

đ) Thuốc bảo vệ thực vật mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng từ 100 kilôgam đến dưới 300 kilôgam hoặc từ 100 lít đến dưới 300 lít;

e) Pháo nổ từ 40 kilôgam đến dưới 120 kilôgam;

g) N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính từ 10.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng;

h) Hàng hóa khác mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng trị giá từ 600.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng hoặc thu lợi bất chính từ 400.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

i) Buôn bán qua biên giới;

k) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 08 năm đến 15 năm:

a) Thuốc bảo vệ thực vật mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng 300 kilôgam trở lên hoặc 300 lít trở lên;

b) Pháo nổ 120 kilôgam trở lên;

c) Hàng hóa khác mà Nhà nước cấm kinh doanh, cấm lưu hành, cấm sử dụng trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;

d) N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế trị giá 200.000.000 đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên.

4. Người chuẩn bị sản xuất hàng cấm, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

6. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:

a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng;

b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 6.000.000.000 đồng đến 12.000.000.000 đồng;

c) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 12.000.000.000 đồng đến 18.000.000.000 đồng;

d) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

đ) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Điều 172 BLHS 2026 khác gì Điều 190 BLHS 2015?

So với Điều 190 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 172 có các thay đổi sau:

  • Điểm d khoản 1: 100 triệu đồng → 200 triệu đồng; 300 triệu đồng → 600 triệu đồng; 50 triệu đồng → 100 triệu đồng; 200 triệu đồng → 400 triệu đồng
  • Điểm h khoản 2: 300 triệu đồng → 600 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng; 200 triệu đồng → 400 triệu đồng
  • Điểm c khoản 3: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
  • Điểm d khoản 3: 1 tỷ đồng → 200 triệu đồng; 700 triệu đồng → 50 triệu đồng
  • Điểm c khoản 6: mức phạt “tiền từ 6 tỷ đồng đến 9 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 12 tỷ đồng đến 18 tỷ đồng”
  • Điểm đ khoản 6: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm”
  • Khoản 1: mức phạt “tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 200 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm”
  • Khoản 2: mức phạt “tiền từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 10 năm” → “tiền từ 2 tỷ đồng đến 6 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 05 năm đến 10 năm”
  • Khoản 5: mức phạt “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”
  • Điểm a khoản 6: mức phạt “tiền từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng” → “tiền từ 2 tỷ đồng đến 6 tỷ đồng”

Ngoài ra còn 11 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở điểm a khoản 1, điểm b khoản 1, điểm đ khoản 1, khoản 6 …. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.

Khung hình phạt tội sản xuất, buôn bán hàng cấm theo Điều 172

KhoảnMức phạtLoại tội phạmThời hiệu
Khoản 1phạt tiền 200 triệu–2 tỷ đồng, tù 1 năm–5 nămNghiêm trọng10 năm
Khoản 2phạt tiền 2 tỷ–6 tỷ đồng, tù 5 năm–10 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 3tù 8 năm–15 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 4tù 1 năm–3 nămÍt nghiêm trọng05 năm

Câu hỏi thường gặp

Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm bị phạt bao nhiêu năm tù?

Khung nhẹ nhất (khoản 4) là tù 1 năm–3 năm; mức cao nhất là 15 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội sản xuất, buôn bán hàng cấm là bao lâu?

10 năm với khoản 1; 15 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3; 05 năm với khoản 4, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm không?

Có. Điều 172 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.

Điều 172 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?

Điều 190 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm cần dùng số Điều 172 theo bộ luật mới.

Luật sư bào chữa tội sản xuất, buôn bán hàng cấm

Trong vụ án sản xuất, buôn bán hàng cấm, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.

Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội sản xuất, buôn bán hàng cấm thường tập trung vào:

  • Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
  • Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
  • Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
  • Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 171 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 173 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo