Ngày 20/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Bộ luật Hình sự 2026 với 463/472 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Bộ luật có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, nhưng theo Nghị quyết thi hành được thông qua cùng kỳ họp, một số quy định có lợi cho người phạm tội được áp dụng sớm từ ngày 03/12/2026. Bài viết tóm tắt các mốc thời gian và những gì người dân, đặc biệt là người đang bị điều tra, truy tố, xét xử, cần biết ngay.
Nếu bạn hoặc người thân đang có vụ việc hình sự, nên trao đổi sớm với luật sư bào chữa hình sự để xem quy định mới có giúp được gì cho mình hay không.
Ba mốc thời gian quan trọng
| Mốc | Nội dung |
|---|---|
| 20/11/2026 | Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự 2026 và Nghị quyết về việc thi hành Bộ luật. |
| 03/12/2026 | Nghị quyết thi hành có hiệu lực: bắt đầu áp dụng một số quy định có lợi cho người phạm tội. |
| 01/3/2027 | Bộ luật Hình sự 2026 có hiệu lực toàn bộ, thay thế Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017, 2025). |
Nghị quyết thi hành được thông qua với 466/469 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Khi toàn văn và số hiệu chính thức của Nghị quyết được công bố, bài viết này sẽ được cập nhật.
Những thay đổi lớn của Bộ luật Hình sự 2026
- Thu hẹp hình phạt tử hình: bỏ tử hình ở 6 tội, chỉ còn 4 tội có hình phạt tử hình. Danh sách cụ thể xem tại bài 4 tội còn tử hình và 6 tội bỏ tử hình.
- Bổ sung tội danh mới và nhiều hành vi, tình tiết định khung mới để xử lý các hành vi nguy hiểm mới phát sinh, nhất là trong lĩnh vực công nghệ, dữ liệu.
- Sắp xếp lại số điều: Bộ luật mới có 417 điều, nhiều tội được đánh số lại hoặc gộp với nhau, vì vậy khi tra cứu cần đối chiếu điều cũ và điều mới.
- Một số hành vi không còn bị coi là tội phạm hoặc được thu hẹp phạm vi xử lý, và có những trường hợp hình phạt nhẹ hơn trước.
Toàn văn kèm mục lục theo chương và bài phân tích từng điều có tại trang Bộ luật Hình sự 2026.
Ai được hưởng lợi ngay từ ngày 03/12/2026?
Nguyên tắc chung là luật hình sự không áp dụng hồi tố khi bất lợi, nhưng được áp dụng hồi tố khi có lợi cho người phạm tội. Vì vậy, người đang bị điều tra, truy tố, xét xử, hoặc đang chấp hành án đối với hành vi mà luật mới bỏ tội, bỏ tử hình hoặc quy định nhẹ hơn, có thể được xem xét đình chỉ, miễn hoặc giảm theo quy định mới.
Ví dụ, người bị kết án tử hình về tội mà Bộ luật mới đã bỏ hình phạt tử hình, nếu bản án chưa được thi hành, có thể được chuyển sang hình phạt nhẹ hơn. Cách áp dụng cụ thể cho từng nhóm trường hợp được phân tích tại bài hồi tố theo Bộ luật Hình sự 2026.
Người dân cần làm gì lúc này?
- Nếu đang có vụ án: đối chiếu tội danh và khung hình phạt đang bị áp dụng với quy định mới, chuẩn bị yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng điều có lợi.
- Nếu có người thân đang chấp hành án: theo dõi việc rà soát bản án của cơ quan thi hành án và Tòa án sau ngày 03/12/2026.
- Với doanh nghiệp: rà soát các hoạt động có thể bị điều chỉnh bởi tội danh mới trước ngày 01/3/2027.
Luật sư hỗ trợ áp dụng Bộ luật Hình sự 2026
Giai đoạn chuyển tiếp từ nay đến 01/3/2027 là lúc dễ phát sinh tranh luận về việc áp dụng luật cũ hay luật mới. Luật sư Trần Duy Huy, thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, hỗ trợ đánh giá vụ việc, soạn văn bản đề nghị áp dụng quy định có lợi và tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi. Xem thêm dịch vụ luật sư hình sự hoặc liên hệ hotline/Zalo 0369 15 15 15.
Nguồn: thông tin kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI; Liên đoàn Luật sư Việt Nam (lsvn.vn). Bài viết sẽ được cập nhật khi văn bản chính thức được công bố.