Tội hiếp dâm được quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là tù chung thân.
Dưới đây là toàn văn điều luật, bảng khung hình phạt và phần giải đáp của Luật sư Trần Duy Huy, kèm những việc luật sư bào chữa tội hiếp dâm thường làm trong loại vụ án này.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 123 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: tù 2 năm–7 năm; khoản 2: tù 7 năm–15 năm; khoản 3: tù 12 năm–20 năm, tù chung thân; khoản 4: tù 5 năm–10 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: nghiêm trọng; khoản 2: rất nghiêm trọng; khoản 3: đặc biệt nghiêm trọng; khoản 4: rất nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 10 năm; khoản 2: 15 năm; khoản 3: 20 năm; khoản 4: 15 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Chịu trách nhiệm hình sự khi thuộc khoản 2, khoản 3, khoản 4 (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 123 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 123. Tội hiếp dâm
1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Có tổ chức;
b) Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh hoặc đối với phụ nữ mà biết là có thai;
c) Nhiều người hiếp một người;
d) Phạm tội 02 lần trở lên;
đ) Đối với 02 người trở lên;
e) Có tính chất loạn luân;
g) Làm nạn nhân có thai;
h) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến dưới 61%;
i) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
b) Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội;
c) Làm nạn nhân chết hoặc tự sát.
4. Phạm tội đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều này, thì bị xử phạt theo mức hình phạt quy định tại các khoản đó.
5. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 123 BLHS 2026 khác gì Điều 141 BLHS 2015?
So với Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 123 có các thay đổi sau:
- Điểm h khoản 2: “60%” → “dưới 61%”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở điểm b khoản 2. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Nội dung tội hiếp dâm về cơ bản giữ nguyên; bộ luật mới chỉ viết lại tỷ lệ tổn thương “từ 31% đến 60%” thành “từ 31% đến dưới 61%” cho rõ ranh giới khung.
Dấu hiệu pháp lý của tội hiếp dâm
Tội hiếp dâm có các dấu hiệu chính:
- Hành vi: giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân.
- Thủ đoạn: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lợi dụng tình trạng nạn nhân không thể tự vệ hoặc thủ đoạn khác.
- Nạn nhân: từ đủ 16 tuổi trở lên; nếu nạn nhân dưới 16 tuổi, hành vi bị xử lý theo Điều 124.
- Chủ thể: người từ đủ 14 tuổi trở lên; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chịu trách nhiệm ở khung rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.
Khoản 4 quy định riêng trường hợp nạn nhân từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, với mức phạt nặng hơn khung cơ bản.
Khung hình phạt tội hiếp dâm theo Điều 123
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 2 | tù 7 năm–15 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
| Khoản 3 | tù 12 năm–20 năm, tù chung thân | Đặc biệt nghiêm trọng | 20 năm |
| Khoản 4 | tù 5 năm–10 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
Phân biệt tội hiếp dâm với các tội gần
| Tội danh | Điều luật (BLHS 2026) | Điểm khác | Mức cao nhất |
|---|---|---|---|
| Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi | Điều 124 | Nạn nhân dưới 16 tuổi; với nạn nhân dưới 13 tuổi không cần dấu hiệu trái ý muốn | tù chung thân |
| Tội cưỡng dâm | Điều 125 | Nạn nhân lệ thuộc người phạm tội hoặc đang quẫn bách nên miễn cưỡng chấp nhận, không bị dùng vũ lực | 18 năm tù |
| Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi | Điều 127 | Người từ đủ 18 tuổi quan hệ đồng thuận với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi | 15 năm tù |
Câu hỏi thường gặp
Tội hiếp dâm bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là tù 2 năm–7 năm; mức cao nhất là tù chung thân (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm không?
Có, nhưng chỉ khi hành vi thuộc khoản 2, khoản 3, khoản 4 (tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng), theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026. Việc xử lý người dưới 18 tuổi còn theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội hiếp dâm là bao lâu?
10 năm với khoản 1; 15 năm với khoản 2; 20 năm với khoản 3; 15 năm với khoản 4, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 123 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 141 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội hiếp dâm cần dùng số Điều 123 theo bộ luật mới.
Tội hiếp dâm có khởi tố theo yêu cầu của bị hại không?
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, trường hợp thuộc khoản 1 chỉ khởi tố khi có yêu cầu của bị hại; các khoản nặng hơn được khởi tố không phụ thuộc yêu cầu. Quy định này cần đối chiếu lại khi Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi có hiệu lực.
Hiếp dâm làm nạn nhân có thai bị phạt thế nào?
Thuộc điểm g khoản 2 Điều 123, mức phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án hiếp dâm
Kết quả một vụ án hiếp dâm phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội hiếp dâm thường tập trung vào:
- Tham gia ngay từ giai đoạn lấy lời khai, đối chất để bảo đảm đúng thủ tục.
- Đánh giá kết luận giám định pháp y, giám định ADN, dấu vết và thời điểm trình báo.
- Làm rõ yếu tố trái ý muốn và thủ đoạn, là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội.
- Đề nghị áp dụng đúng tội danh, đúng khung khi có căn cứ (Điều 125, Điều 127).
Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án hiếp dâm giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, đề nghị giữ bí mật thông tin cá nhân, áp dụng biện pháp bảo vệ, yêu cầu bồi thường chi phí điều trị và tổn thất tinh thần và trình bày quan điểm tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →