Điều 15 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về phạm tội chưa đạt, thay cho Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Phạm tội chưa đạt vẫn bị xử lý hình sự, nhưng mức hình phạt nhẹ hơn tội phạm hoàn thành.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 15 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 15 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 15. Phạm tội chưa đạt
Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội.
Người phạm tội chưa đạt phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm chưa đạt.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 15 BLHS 2026 khác gì Điều 15 BLHS 2015?
Nội dung Điều 15 giữ nguyên Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015. Thay đổi trực tiếp là số điều, do bộ luật mới sắp xếp lại toàn bộ hệ thống điều luật.
Nội dung chính của Điều 15
Phạm tội chưa đạt có ba dấu hiệu:
- Người phạm tội đã bắt đầu thực hiện tội phạm (đã qua giai đoạn chuẩn bị).
- Không thực hiện được đến cùng, tức hậu quả chưa xảy ra hoặc chưa đủ yếu tố của tội phạm hoàn thành.
- Nguyên nhân là ngoài ý muốn của người phạm tội, ví dụ bị phát hiện, bị ngăn cản, nạn nhân chống trả.
Phạm tội chưa đạt chỉ đặt ra với lỗi cố ý. Hình phạt được quyết định theo Điều 60: nếu khung hình phạt có mức cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình thì chỉ áp dụng tù không quá 20 năm; nếu là tù có thời hạn thì mức phạt không quá ba phần tư mức tù cao nhất của khung.
Câu hỏi thường gặp
Điều 15 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về phạm tội chưa đạt cần dùng số Điều 15 theo bộ luật mới.
Đâm người nhưng nạn nhân không chết thì bị xử tội gì?
Có thể bị xử lý về tội giết người ở giai đoạn chưa đạt nếu chứng minh được ý định tước đoạt tính mạng; nếu không có ý định đó thì thường là tội cố ý gây thương tích. Việc xác định phụ thuộc công cụ, vị trí tác động và diễn biến vụ việc.
Phạm tội chưa đạt khác tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội thế nào?
Phạm tội chưa đạt là dừng lại vì nguyên nhân ngoài ý muốn; tự ý nửa chừng chấm dứt là tự mình dừng lại dù không có gì ngăn cản (Điều 16). Trường hợp sau được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm.
Luật sư bào chữa ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt thường hỗ trợ:
- Làm rõ hành vi đã dừng ở giai đoạn nào: chuẩn bị, chưa đạt hay hoàn thành.
- Xác định nguyên nhân dừng lại để đề nghị áp dụng Điều 16 khi có căn cứ.
- Đề nghị áp dụng đúng mức giảm theo Điều 60 khi quyết định hình phạt.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →