Điều 14 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về chuẩn bị phạm tội, thay cho Điều 14 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Bộ luật mới mở rộng danh sách tội mà người chuẩn bị phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 14 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 14 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 14 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 14. Chuẩn bị phạm tội
1. Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện một tội phạm cụ thể hoặc chỉ đạo, tổ chức, tham gia việc tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện một tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật này.
2. Người chuẩn bị phạm tội quy định tại một trong các điều 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 105, 116, 151, 152, 172, 175, 176, 191, 192, 288, 289, 290, 291, 292, 293, 294, 295, 296, 300, 302 và 316 của Bộ luật này, thì phải chịu trách nhiệm hình sự.
3. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội quy định tại Điều 105 hoặc Điều 151 của Bộ luật này, thì phải chịu trách nhiệm hình sự.
4. Người thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức để thực hiện một tội phạm cụ thể được quy định tại khoản 2 Điều này phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi chuẩn bị phạm tội.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 14 BLHS 2026 khác gì Điều 14 BLHS 2015?
So với Điều 14 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 14 có các thay đổi sau:
- Khoản 2: danh sách điều luật được dẫn bổ sung Điều 172, 175, 176, 192, 290, 291, 295, 296, 300, 302
- Bổ sung khoản 4: “Người thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức để thực hiện một tội phạm cụ thể được quy định tại khoản 2 Điều này phải chịu trách nhiệm hình sự về…”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở khoản 1, khoản 3. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Định nghĩa ở khoản 1 được viết lại theo hướng “chuẩn bị để thực hiện một tội phạm cụ thể”, gồm cả việc chỉ đạo, tổ chức, tham gia chuẩn bị. Khoản 2 bổ sung một số tội như Điều 172, 175, 176, 192, 290, 291, 295, 296, 300, 302. Khoản 4 mới quy định người thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức để thực hiện một tội tại khoản 2 phải chịu trách nhiệm về hành vi chuẩn bị phạm tội.
Nội dung chính của Điều 14
Chuẩn bị phạm tội là giai đoạn trước khi bắt tay thực hiện tội phạm, gồm:
- Tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện (mua dao, chuẩn bị xe, làm giấy tờ giả…).
- Tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm (theo dõi nạn nhân, thăm dò địa điểm…).
- Chỉ đạo, tổ chức, tham gia các việc nói trên để thực hiện một tội phạm cụ thể.
Không phải mọi hành vi chuẩn bị đều bị xử lý. Người từ đủ 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm khi chuẩn bị thực hiện các tội được liệt kê tại khoản 2, ví dụ giết người (Điều 105), cố ý gây thương tích (Điều 116), cướp tài sản (Điều 151). Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm khi chuẩn bị phạm tội giết người hoặc cướp tài sản (khoản 3).
Câu hỏi thường gặp
Điều 14 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 14 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về chuẩn bị phạm tội cần dùng số Điều 14 theo bộ luật mới.
Mới chuẩn bị mà chưa thực hiện có bị xử lý không?
Chỉ bị xử lý nếu tội định thực hiện thuộc danh sách tại khoản 2 Điều 14 (hoặc khoản 3 với người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi). Mức phạt cho hành vi chuẩn bị được quy định ngay trong từng điều luật, ví dụ khoản 3 Điều 105.
Tự ý dừng lại ở giai đoạn chuẩn bị có được miễn trách nhiệm không?
Có thể. Người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm (Điều 16), trừ khi hành vi đã thực hiện cấu thành một tội khác.
Luật sư bào chữa ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt thường hỗ trợ:
- Xác định hành vi đã thực hiện thuộc giai đoạn chuẩn bị hay đã bắt đầu thực hiện tội phạm.
- Kiểm tra tội định thực hiện có thuộc danh sách tại khoản 2, khoản 3 Điều 14 hay không.
- Đề nghị áp dụng Điều 16 khi người bị buộc tội tự ý dừng lại.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →