Điều 16 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội, thay cho Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Đây là quy định khuyến khích người đã có ý định phạm tội tự dừng lại, bằng cách miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 16 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 16 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 16. Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội
Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội là tự mình không thực hiện tội phạm đến cùng, tuy không có gì ngăn cản.
Người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm; nếu hành vi thực tế đã thực hiện có đủ yếu tố cấu thành của một tội khác, thì người đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 16 BLHS 2026 khác gì Điều 16 BLHS 2015?
Nội dung Điều 16 giữ nguyên Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015. Thay đổi trực tiếp là số điều, do bộ luật mới sắp xếp lại toàn bộ hệ thống điều luật.
Nội dung chính của Điều 16
Để được áp dụng Điều 16, cần có đủ các điều kiện:
- Việc dừng lại diễn ra ở giai đoạn chuẩn bị hoặc chưa đạt chưa hoàn thành (chưa làm xong hết những gì cho là cần thiết để gây hậu quả).
- Việc dừng lại là tự nguyện, không phải do bị phát hiện, bị ngăn cản hay gặp trở ngại khách quan.
- Người đó biết rằng vẫn có thể tiếp tục thực hiện nhưng chọn không làm.
Người tự ý chấm dứt được miễn trách nhiệm về tội định phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi đã thực hiện cấu thành một tội khác, ví dụ đã gây thương tích hoặc đã tàng trữ vũ khí trái phép, thì vẫn phải chịu trách nhiệm về tội đó.
Câu hỏi thường gặp
Điều 16 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 16 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội cần dùng số Điều 16 theo bộ luật mới.
Thấy công an rồi bỏ chạy có được coi là tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội không?
Không. Dừng lại vì sợ bị bắt hoặc bị phát hiện là nguyên nhân khách quan, thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt, không phải tự ý chấm dứt.
Đã tự ý dừng lại nhưng gây thương tích cho người khác thì sao?
Được miễn trách nhiệm về tội định phạm (ví dụ giết người), nhưng vẫn có thể bị xử lý về tội cố ý gây thương tích nếu hành vi đã thực hiện đủ yếu tố cấu thành tội này.
Luật sư bào chữa ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt thường hỗ trợ:
- Thu thập chứng cứ chứng minh việc dừng lại là tự nguyện, không bị tác động khách quan.
- Đề nghị miễn trách nhiệm hình sự về tội định phạm theo Điều 16.
- Xác định đúng tội danh đối với phần hành vi đã thực hiện (nếu có).
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →