Điều 17 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về đồng phạm, thay cho Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Trong vụ án đồng phạm, vai trò của từng người quyết định mức hình phạt người đó phải chịu.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa vụ án đồng phạm.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 17 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 17 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 17. Đồng phạm
1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.
2. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.
3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.
Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.
Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.
Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.
4. Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 17 BLHS 2026 khác gì Điều 17 BLHS 2015?
Nội dung Điều 17 giữ nguyên Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015. Thay đổi trực tiếp là số điều, do bộ luật mới sắp xếp lại toàn bộ hệ thống điều luật.
Nội dung chính của Điều 17
Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm gồm bốn loại:
- Người thực hành: trực tiếp thực hiện tội phạm.
- Người tổ chức: chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
- Người xúi giục: kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác phạm tội.
- Người giúp sức: tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất, ví dụ cho mượn xe, canh gác, hứa hẹn tiêu thụ tài sản.
Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ, thường là tình tiết định khung tăng nặng. Người đồng phạm không chịu trách nhiệm về hành vi vượt quá của người thực hành (khoản 4). Khi quyết định hình phạt, Tòa án xem xét tính chất và mức độ tham gia của từng người (Điều 61).
Câu hỏi thường gặp
Điều 17 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về đồng phạm cần dùng số Điều 17 theo bộ luật mới.
Chỉ đi cùng mà không làm gì có bị coi là đồng phạm không?
Chỉ là đồng phạm nếu cố ý tham gia với một trong bốn vai trò, ví dụ canh gác hoặc cổ vũ tinh thần là giúp sức. Có mặt tình cờ, không biết và không tham gia thì không phải đồng phạm.
Người thực hành làm quá kế hoạch thì người khác có phải chịu không?
Không. Theo khoản 4 Điều 17, người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.
Luật sư bào chữa trong vụ án đồng phạm
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa vụ án đồng phạm thường hỗ trợ:
- Làm rõ vai trò thực tế của người bị buộc tội trong vụ án đồng phạm.
- Đề nghị xác định hành vi vượt quá của người khác để loại trừ trách nhiệm cho thân chủ.
- Phản bác việc quy kết “phạm tội có tổ chức” khi không có sự câu kết chặt chẽ.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →