Điều 158 BLHS 2026: tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

21/11/2026

// Tác giả

admin

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 158 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 20 năm tù.

Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản có thể làm cho người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 158 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngĐiều 175 Bộ luật Hình sự 2015
Ngày có hiệu lực01/3/2027
Mức phạtkhoản 1: cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: tù 2 năm–7 năm; khoản 3: tù 5 năm–12 năm; khoản 4: tù 12 năm–20 năm
Loại tội phạmkhoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng; khoản 4: đặc biệt nghiêm trọng (Điều 9)
Thời hiệu truy cứukhoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm; khoản 4: 20 năm (Điều 29)
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổiKhông chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12)
Pháp nhân thương mạiKhông thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79)

Toàn văn Điều 158 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 158. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 10.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản quy định tại Chương này hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157 và 278 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại và gia đình họ, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả;

b) Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;

d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

đ) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;

e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội chiếm đoạt tài sản trị giá từ 400.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm.

4. Phạm tội chiếm đoạt tài sản trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Điều 158 BLHS 2026 khác gì Điều 175 BLHS 2015?

So với Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 158 có các thay đổi sau:

  • Khoản 1: 4 triệu đồng → 10 triệu đồng; 50 triệu đồng → 100 triệu đồng
  • Điểm c khoản 2: 50 triệu đồng → 100 triệu đồng; 200 triệu đồng → 400 triệu đồng
  • Khoản 3: 200 triệu đồng → 400 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
  • Khoản 4: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
  • Khoản 5: mức phạt “tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản” → “tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản”

Ngưỡng truy cứu nâng từ 4 triệu lên 10 triệu đồng; các mốc định khung tăng lên 100 triệu, 400 triệu và 1 tỷ đồng.

Dấu hiệu pháp lý của tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản có các dấu hiệu chính:

  • Nhận tài sản hợp pháp qua vay, mượn, thuê hoặc hợp đồng.
  • Sau đó dùng thủ đoạn gian dối, bỏ trốn để chiếm đoạt, hoặc đến hạn có điều kiện mà cố tình không trả, hoặc dùng tài sản vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại.
  • Giá trị: từ 10 triệu đồng trở lên, hoặc dưới mức này nhưng thuộc trường hợp luật định.
  • Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi.

Khung hình phạt tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 158

KhoảnMức phạtLoại tội phạmThời hiệu
Khoản 1cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 nămÍt nghiêm trọng05 năm
Khoản 2tù 2 năm–7 nămNghiêm trọng10 năm
Khoản 3tù 5 năm–12 nămRất nghiêm trọng15 năm
Khoản 4tù 12 năm–20 nămĐặc biệt nghiêm trọng20 năm

Phân biệt tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản với các tội gần

Tội danhĐiều luật (BLHS 2026)Điểm khácMức cao nhất
Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sảnĐiều 157Thủ đoạn gian dối có trước khi nhận tài sảntù chung thân
Tội trộm cắp tài sảnĐiều 156Lén lút lấy tài sản không phải do mình quản lý20 năm tù

Câu hỏi thường gặp

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản bị phạt bao nhiêu năm tù?

Khung nhẹ nhất (khoản 1) là cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 20 năm tù (khoản 4). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là bao lâu?

05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3; 20 năm với khoản 4, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Điều 158 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?

Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản cần dùng số Điều 158 theo bộ luật mới.

Vay tiền không trả có bị tội lạm dụng tín nhiệm không?

Chỉ khi có dấu hiệu chiếm đoạt: bỏ trốn, dùng thủ đoạn gian dối để không trả, có điều kiện nhưng cố tình không trả, hoặc dùng tiền vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không trả được. Chậm trả vì khó khăn thực sự là quan hệ dân sự.

Mượn xe rồi cầm cố lấy tiền tiêu xài là tội gì?

Thường là lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, vì người phạm tội nhận xe hợp pháp rồi dùng vào mục đích khác và không có khả năng trả lại. Giá trị xe từ 10 triệu đồng trở lên là căn cứ truy cứu theo luật mới.

Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Trong vụ án lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.

Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản thường tập trung vào:

  • Làm rõ ý định chiếm đoạt hay chỉ là khó khăn tài chính, tránh hình sự hóa quan hệ dân sự.
  • Thu thập chứng cứ về khả năng trả nợ, thiện chí trả nợ và các khoản đã trả.
  • Đề nghị áp dụng ngưỡng 10 triệu đồng và mốc định khung mới có lợi hơn.
  • Hỗ trợ thương lượng trả lại tài sản để có tình tiết giảm nhẹ.

Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, cung cấp hợp đồng, giấy vay, tin nhắn đòi nợ làm chứng cứ, yêu cầu trả lại tài sản và bồi thường và trình bày quan điểm tại phiên tòa.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 157 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 159 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo