Tội trộm cắp tài sản được quy định tại Điều 156 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 20 năm tù.
Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội trộm cắp tài sản đối với người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 156 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: tù 2 năm–7 năm; khoản 3: tù 7 năm–15 năm; khoản 4: tù 12 năm–20 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng; khoản 4: đặc biệt nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm; khoản 4: 20 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Chịu trách nhiệm hình sự khi thuộc khoản 3, khoản 4 (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 156 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 156. Tội trộm cắp tài sản
1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác trị giá từ 5.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 5.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản quy định tại Chương này mà còn vi phạm;
b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 151, 152, 153, 154, 155, 157, 158 và 278 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại và gia đình họ;
đ) Tài sản là di vật, cổ vật.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;
d) Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm;
đ) Hành hung để tẩu thoát;
e) Tài sản là bảo vật quốc gia;
g) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 400.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
b) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;
b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 156 BLHS 2026 khác gì Điều 173 BLHS 2015?
So với Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 156 có các thay đổi sau:
- Khoản 1: 2 triệu đồng → 5 triệu đồng; 50 triệu đồng → 100 triệu đồng
- Điểm c khoản 2: 50 triệu đồng → 100 triệu đồng; 200 triệu đồng → 400 triệu đồng
- Điểm a khoản 3: 200 triệu đồng → 400 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Điểm a khoản 4: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Khoản 5: mức phạt “tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng” → “tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở điểm a khoản 1, điểm d khoản 1. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Đây là một trong những thay đổi được quan tâm nhất: ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự nâng từ 2 triệu lên 5 triệu đồng, các mốc định khung tăng lên 100 triệu, 400 triệu và 1 tỷ đồng. Từ ngày 01/3/2027, ngưỡng mới có lợi hơn được áp dụng cả với hành vi xảy ra trước đó (khoản 3 Điều 7).
Dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản
Tội trộm cắp tài sản có các dấu hiệu chính:
- Hành vi: lén lút lấy tài sản của người khác, người quản lý tài sản không biết hoặc không kịp biết.
- Giá trị: từ 5 triệu đồng trở lên; dưới 5 triệu đồng chỉ bị truy cứu nếu đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản, đã bị kết án mà chưa được xóa án tích, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại hoặc là di vật, cổ vật.
- Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm ở khoản 3, khoản 4.
Khung hình phạt tội trộm cắp tài sản theo Điều 156
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 3 | tù 7 năm–15 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
| Khoản 4 | tù 12 năm–20 năm | Đặc biệt nghiêm trọng | 20 năm |
Phân biệt tội trộm cắp tài sản với các tội gần
| Tội danh | Điều luật (BLHS 2026) | Điểm khác | Mức cao nhất |
|---|---|---|---|
| Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản | Điều 155 | Công khai lấy tài sản khi chủ tài sản không có điều kiện ngăn cản | 20 năm tù |
| Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản | Điều 157 | Dùng thủ đoạn gian dối để chủ tài sản tự nguyện giao | tù chung thân |
| Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản | Điều 158 | Đã nhận tài sản hợp pháp rồi mới chiếm đoạt | 20 năm tù |
Áp dụng chuyển tiếp: Ngưỡng khởi điểm 5 triệu đồng là quy định có lợi nên được áp dụng cho hành vi trộm cắp thực hiện trước ngày 01/3/2027 đang bị xử lý. Xem chi tiết tại bài hồi tố Bộ luật Hình sự 2026: trường hợp nào được hưởng?
Câu hỏi thường gặp
Tội trộm cắp tài sản bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 20 năm tù (khoản 4). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản không?
Có, nhưng chỉ khi hành vi thuộc khoản 3, khoản 4 (tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng), theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026. Việc xử lý người dưới 18 tuổi còn theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội trộm cắp tài sản là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3; 20 năm với khoản 4, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 156 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội trộm cắp tài sản cần dùng số Điều 156 theo bộ luật mới.
Trộm cắp dưới 5 triệu đồng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Thông thường bị xử phạt vi phạm hành chính. Chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc trường hợp tại khoản 1, như đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm, đã bị kết án mà chưa được xóa án tích, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại.
Giá trị tài sản bị trộm được xác định thế nào?
Theo giá thị trường tại thời điểm và nơi xảy ra hành vi; khi cần, cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu Hội đồng định giá tài sản. Các bên có thể đề nghị định giá lại nếu có căn cứ cho rằng kết luận định giá chưa chính xác.
Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án trộm cắp tài sản
Kết quả một vụ án trộm cắp tài sản phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội trộm cắp tài sản thường tập trung vào:
- Kiểm tra kết luận định giá tài sản, vì giá trị quyết định có phạm tội hay không và khung nào.
- Đề nghị áp dụng ngưỡng 5 triệu đồng và các mốc định khung mới có lợi hơn từ ngày 01/3/2027.
- Làm rõ căn cứ của tình tiết “có tính chất chuyên nghiệp”, “tái phạm nguy hiểm” nếu bị cáo buộc.
- Hỗ trợ trả lại tài sản, bồi thường để có tình tiết giảm nhẹ, đề nghị án treo khi đủ điều kiện.
Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án trộm cắp tài sản giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, yêu cầu trả lại tài sản, bồi thường giá trị tài sản không thu hồi được và đề nghị định giá lại nếu giá trị chưa đúng và trình bày quan điểm tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →