Tội phạm kinh tế tuần qua: Cho vay lãi nặng, lừa đảo mượn máy móc và bình chữa cháy giả

17/11/2026

// Tác giả

Cao Kỳ

Trong những ngày 10 đến 12/11/2026, ba vụ việc về tội phạm tài chính, kinh tế thu hút sự chú ý: Công an Hà Nội khởi tố Nguyễn Thái Bình (tức “Bình Trọc”) về tội Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự; Công an TP Cần Thơ bắt tạm giam một giám đốc doanh nghiệp vì cáo buộc mượn máy móc hơn 6 tỷ đồng rồi bán phế liệu; và TAND TP Hà Nội hoãn phiên xét xử 9 bị cáo trong vụ sản xuất, tiêu thụ hơn 1,2 triệu bình chữa cháy giả. Bài viết phân tích khía cạnh pháp lý của từng vụ việc dựa trên thông tin báo chí đã công bố.

Lưu ý: cả ba vụ việc đều chưa có bản án có hiệu lực pháp luật. Mọi cá nhân nêu trong bài chỉ được xem là có tội khi có bản án của Tòa án đã có hiệu lực. Bài viết không kết luận trách nhiệm hình sự của ai.

1. Vụ “Bình Trọc”: khi lãi suất 120%/năm trở thành tội phạm

1.1. Thông tin đã công bố

  • Ngày 10/11/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thái Bình (sinh năm 1973, trú tại Đống Đa), được biết đến với biệt danh “Bình Trọc”, về tội Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự. Thông tin được công bố ngày 11/11.
  • Theo tài liệu điều tra, tháng 3/2023, ông Bình cùng một người khác thỏa thuận cho một người vay 400 triệu đồng, trong đó có cả khoản nợ cũ của người vay với người này.
  • Ông Bình đứng tên cho vay với lãi suất 10%/tháng (40 triệu đồng/tháng), tương đương 120%/năm, và khấu trừ trước 40 triệu đồng tiền lãi khi giao tiền.
  • Từ tháng 5 đến tháng 11/2023, người vay chuyển tổng cộng 280 triệu đồng tiền lãi. Theo báo chí, ông Bình chuyển lại 175 triệu đồng cho người đồng thỏa thuận và giữ 105 triệu đồng.
  • Người vay được yêu cầu viết giấy nhận 400 triệu đồng, ghi là tiền đặt cọc để xin cho con trai ông Bình vào lực lượng vũ trang.
  • Ông Bình khai nhận hành vi và thừa nhận việc đăng tải nội dung “lệch chuẩn” trên mạng xã hội có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ.

1.2. Quy định pháp luật

Nội dungQuy định
Mức lãi suất dân sự tối đaKhoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015: lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không vượt quá 20%/năm. Phần lãi vượt quá không có hiệu lực
Thế nào là “cho vay lãi nặng”Theo Nghị quyết 01/2021/NQ-HĐTP, là cho vay với lãi suất gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất tại khoản 1 Điều 468 BLDS, tức từ 100%/năm trở lên
Tội danhĐiều 201 BLHS: cho vay lãi nặng (từ 100%/năm trở lên) và thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên (hoặc đã bị xử phạt hành chính, bị kết án về hành vi này chưa xóa án tích)
Khung hình phạt khoản 1Phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Các khoản sau có khung nặng hơn theo mức thu lợi và tình tiết khác
Hình phạt bổ sungPhạt tiền từ 30 triệu đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm

Thu lợi bất chính được tính thế nào? 

Theo hướng dẫn xét xử, số tiền thu lợi bất chính là phần lãi thu được vượt quá mức lãi suất 20%/năm theo BLDS. Trường hợp người cho vay khấu trừ lãi trước khi giao tiền thì số lãi khấu trừ được tính vào tiền thu lợi. Vì vậy, khoản 40 triệu đồng khấu trừ trước cộng với 280 triệu đồng lãi thực nhận đều là dữ liệu được xem xét, sau khi trừ phần lãi hợp pháp theo mức 20%/năm.

Số tiền gốc có bị tịch thu không? 

Theo hướng dẫn xét xử, tiền gốc và phần lãi trong giới hạn 20%/năm là giao dịch dân sự không bị cấm. Phần thu lợi bất chính thường bị tịch thu nộp ngân sách (Điều 47 BLHS).

Người vay có phạm tội không? 

Điều 201 chỉ áp dụng với người cho vay. Người vay là bên bị hại trong giao dịch, có thể trình báo và tự bảo vệ quyền lợi.

1.3. Các điểm pháp lý đáng chú ý

  • Đồng phạm hay người cùng cho vay. Thông tin công bố cho thấy có người cùng thỏa thuận cho vay và nhận 175 triệu đồng. Việc xác định vai trò, trách nhiệm của từng người thuộc thẩm quyền cơ quan điều tra.
  • Giấy tờ “đặt cọc xin việc”. Việc ghi khoản vay thành tiền đặt cọc cho một việc khác có thể được xem là cách hợp thức hóa giấy tờ. Bản chất giao dịch được xác định theo chứng cứ, không theo tên gọi trên giấy.
  • Nội dung “lệch chuẩn” trên mạng. Đây không phải căn cứ của tội Cho vay lãi nặng. Việc đăng tải nội dung vi phạm pháp luật trên mạng được xử lý theo quy định riêng nếu có dấu hiệu vi phạm.
  • Dấu hiệu nhận biết tín dụng đen. Lãi suất cao bất thường, khấu trừ lãi trước, ép viết giấy tờ không đúng bản chất, đòi nợ bằng đe dọa.

2. Vụ giám đốc mượn máy móc hơn 6 tỷ đồng rồi bán phế liệu

2.1. Thông tin đã công bố

  • Ngày 11/11/2026, Công an TP Cần Thơ tống đạt quyết định khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Trần Như Long (sinh năm 1966), Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu P.T Việt Nam (Khu công nghiệp Trà Nóc 2), về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
  • Theo kết quả điều tra, tháng 5/2025, ông Long đưa ra thông tin gian dối về việc mượn máy móc về nhà máy ở Cần Thơ để phục vụ thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất ngành nhựa.
  • Tin tưởng ông Long, một Phó Giám đốc công ty ở TP.HCM đồng ý cho mượn một hệ thống máy tái chế nhựa PET và một máy tách màu trong 2 tháng, tổng trị giá hơn 6,2 tỷ đồng.
  • Sau đó, ông Long bị cáo buộc bán số máy móc cho cơ sở phế liệu để lấy tiền tiêu xài cá nhân.

2.2. Lừa đảo hay lạm dụng tín nhiệm?

Đây là điểm pháp lý then chốt. Khi một người nhận tài sản hợp pháp (qua hợp đồng mượn) rồi chiếm đoạt, có hai tội danh dễ bị nhầm lẫn:

Tiêu chíLừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174)Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175)
Thời điểm có ý định chiếm đoạtCó từ trước hoặc trong lúc nhận tài sảnNảy sinh sau khi đã nhận tài sản hợp pháp
Thủ đoạnDùng thông tin gian dối để người khác tin và giao tài sảnVay, mượn, thuê hợp pháp, sau đó dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt, hoặc sử dụng tài sản vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại
Dấu hiệu chứng minhThông tin gian dối về mục đích, hoàn cảnh ngay từ lúc giao tài sảnBan đầu giao nhận có thật, ý định chiếm đoạt sau đó

Theo cơ quan điều tra, ông Long đưa thông tin gian dối về mục đích mượn máy móc ngay từ đầu (phục vụ thủ tục xin giấy chứng nhận) nên hành vi được xác định theo Điều 174. Cơ quan tố tụng sẽ làm rõ thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt, mục đích thực tế của việc mượn và việc bán máy móc. Tội danh có thể được điều chỉnh khi kết quả điều tra thay đổi.

Với giá trị tài sản hơn 6,2 tỷ đồng, nếu bị truy tố, hành vi thuộc mức chiếm đoạt rất lớn trong khung hình phạt của tội này. Mức cụ thể do Tòa án quyết định.

2.3. Gợi ý cho doanh nghiệp khi cho mượn, cho thuê tài sản

  • Lập hợp đồng mượn, thuê bằng văn bản, ghi rõ mục đích, thời hạn, địa điểm sử dụng, nghĩa vụ hoàn trả.
  • Lập biên bản bàn giao, kèm tình trạng, giá trị tài sản.
  • Cân nhắc yêu cầu bảo đảm (đặt cọc, bảo lãnh) và kiểm tra thực tế nơi đặt máy.
  • Kiểm tra pháp nhân, năng lực của bên mượn, không chỉ dựa vào quan hệ cá nhân.
  • Khi phát hiện bên mượn bán, chuyển nhượng tài sản trái phép, trình báo sớm cơ quan có thẩm quyền.

3. Vụ hơn 1,2 triệu bình chữa cháy giả: hoãn phiên tòa để bảo đảm xét xử toàn diện

3.1. Thông tin đã công bố

  • Ngày 11/11/2026, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 9 bị cáo về các tội Sản xuất, buôn bán hàng giả; Nhận hối lộ; Giả mạo trong công tác. Có bị cáo mang quốc tịch Trung Quốc.
  • Theo cáo trạng, hai doanh nghiệp (Công ty Vietlink và Công ty An Phú) sản xuất, tiêu thụ tổng cộng hơn 1,27 triệu bình bột chữa cháy giả nhãn hiệu Dragon, thu về hơn 462 tỷ đồng, riêng Công ty Vietlink tiêu thụ 1.049.875 bình, thu hơn 344 tỷ đồng.
  • Nhóm liên quan khâu kiểm định bị cáo buộc nhận hối lộ hơn 17 tỷ đồng để cấp giấy chứng nhận kiểm định chất lượng.
  • Vụ án khởi phát từ tố giác của một người dân ở Hà Nội ngày 17/9/2025 về việc mua bình chữa cháy Dragon với số tiền gần 64 triệu đồng.
  • Tại phần thủ tục, một bị cáo (người Trung Quốc) xin hoãn vì thiếu luật sư bào chữa, một số luật sư và người liên quan xin vắng mặt. Viện kiểm sát đề nghị hoãn vì vắng mặt đại diện các đơn vị tiêu thụ và nhiều người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Sau khi hội ý, Hội đồng xét xử quyết định hoãn, mở lại lúc 13h30 ngày 30/11/2026. Một số nguồn tin cho biết có một đối tượng bị truy nã.

3.2. Các quy định liên quan

  • Tội Sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 192 BLHS): áp dụng khi sản xuất, buôn bán hàng giả đạt các điều kiện luật định về giá trị, số lượng, thu lợi hoặc hậu quả. Với bình chữa cháy, tính chất nguy hiểm còn nằm ở việc thiết bị không bảo đảm chức năng cứu hỏa, ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản khi xảy ra cháy.
  • Nhận hối lộ (Điều 354) và Giả mạo trong công tác (Điều 359): liên quan người có chức vụ, quyền hạn trong khâu kiểm định, cấp giấy chứng nhận. Phần đưa hối lộ của phía doanh nghiệp được xử lý theo tội Đưa hối lộ nếu có đủ căn cứ.
  • Hoãn phiên tòa: theo BLTTHS, Tòa án có thể hoãn phiên tòa khi vắng mặt người tham gia tố tụng mà sự vắng mặt gây trở ngại cho việc xét xử, như bị cáo cần luật sư bào chữa, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Việc hoãn nhằm bảo đảm quyền bào chữa, nguyên tắc tranh tụng và xét xử toàn diện, khách quan. Hoãn phiên tòa không có nghĩa là đình chỉ vụ án hay giảm nhẹ trách nhiệm.

3.3. Lưu ý cho người tiêu dùng và cơ sở sử dụng

  • Kiểm tra giấy chứng nhận kiểm định, dấu hợp quy, tem nhãn, nguồn gốc nhà cung cấp khi mua thiết bị phòng cháy chữa cháy.
  • Mua từ đơn vị có đầy đủ giấy tờ, giữ hóa đơn, chứng từ.
  • Thiết bị phòng cháy chữa cháy cần được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ theo quy định.
  • Nếu nghi ngờ hàng giả, báo cơ quan quản lý thị trường hoặc công an.

4. Điểm chung của ba vụ việc

Cả ba vụ việc đều có “vỏ bọc hợp pháp” bên ngoài: khoản vay dân sự, hợp đồng mượn tài sản, giấy chứng nhận kiểm định. Điểm mấu chốt của việc xử lý nằm ở bản chất thực tế của giao dịch và chứng cứ chứng minh ý định, hành vi, không phụ thuộc vào tên gọi mà các bên đặt cho giao dịch. Với cá nhân, doanh nghiệp, cách phòng ngừa tốt nhất là giao dịch minh bạch, có chứng từ đầy đủ và tìm tư vấn pháp lý khi có dấu hiệu bất thường.

Kết luận

Ba vụ việc cho thấy các ranh giới pháp lý quan trọng: lãi suất từ 100%/năm trở lên kèm thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng có thể cấu thành tội hình sự; việc mượn tài sản có thể bị xử lý về tội Lừa đảo hay Lạm dụng tín nhiệm tùy thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt; và hàng hóa liên quan an toàn như bình chữa cháy bị xử lý nghiêm khi bị làm giả, đặc biệt khi kèm theo hành vi đưa, nhận hối lộ. Nếu bạn cần tư vấn về hợp đồng vay, cho mượn tài sản hoặc rủi ro pháp lý trong kinh doanh, hãy liên hệ 0369 151515 để được tư vấn chi tiết.


Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, di chúc – thừa kế, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:

LUẬT SƯ TRẦN DUY HUY

Hotline: 0369151515
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, Hồ Chí Minh

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.

Viết một bình luận

GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo