Điều 57 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về xử dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, thay cho Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư xin giảm án dưới khung.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 57 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VIII – QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT |
Toàn văn Điều 57 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 57. Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng
1. Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 54 của Bộ luật này;
b) Tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình và những tình tiết có liên quan mà mình biết trong giai đoạn khởi tố, điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm, trừ trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm tính mạng, sức khỏe do cố ý, phạm tội rất nghiêm trọng về ma túy, về tham nhũng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy.
2. Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với các trường hợp sau đây:
a) Người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể;
b) Người phạm tội do vô ý mà hậu quả của tội phạm chỉ là thiệt hại về tài sản, đã tự nguyện bồi thường toàn bộ thiệt hại hoặc khắc phục toàn bộ hậu quả do tội phạm gây ra;
c) Người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình và những tình tiết có liên quan mà mình biết trong giai đoạn khởi tố, điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm mà đã bồi thường, khắc phục ít nhất hai phần ba hậu quả, thiệt hại gây ra, trừ trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, về ma túy, về tham nhũng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy.
3. Trong trường hợp có đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 hoặc khoản 2 Điều này nhưng điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn. Lý do của việc giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 57 BLHS 2026 khác gì Điều 54 BLHS 2015?
So với Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 57 có các thay đổi sau:
- Bổ sung điểm a khoản 1: “Có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 54 của Bộ luật này;”
- Bổ sung điểm b khoản 1: “Tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình và những tình tiết có liên quan mà mình biết trong giai đoạn khởi tố, điều tra…”
- Bổ sung điểm a khoản 2: “Người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể;”
- Bổ sung điểm b khoản 2: “Người phạm tội do vô ý mà hậu quả của tội phạm chỉ là thiệt hại về tài sản, đã tự nguyện bồi thường toàn bộ thiệt hại hoặc khắc phục toàn bộ hậu quả do tội…”
- Bổ sung điểm c khoản 2: “Người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình và những tình tiết có liên quan mà mình biết trong giai đoạn…”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở khoản 1, khoản 2. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Điểm mới là tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị trở thành căn cứ riêng để xử dưới khung (điểm b khoản 1). Nếu đã bồi thường, khắc phục ít nhất hai phần ba hậu quả, Tòa án có thể xử dưới khung mà không bắt buộc trong khung liền kề nhẹ hơn (điểm c khoản 2).
Nội dung chính của Điều 57
Điều 57 có hai mức giảm:
- Dưới khung nhưng trong khung liền kề nhẹ hơn (khoản 1): có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 54; hoặc tự nguyện nhận tội, chủ động khai báo đầy đủ trong giai đoạn khởi tố, điều tra và chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm.
- Dưới khung, không bắt buộc trong khung liền kề (khoản 2): người lần đầu phạm tội là người giúp sức có vai trò không đáng kể; người phạm tội vô ý chỉ gây thiệt hại tài sản và đã bồi thường toàn bộ; hoặc người tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị và đã khắc phục ít nhất hai phần ba hậu quả.
Cơ chế nhận tội không áp dụng với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng và các tội rất nghiêm trọng xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng, sức khỏe do cố ý, về ma túy, về tham nhũng hoặc người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy. Nếu điều luật chỉ có một khung hoặc đang ở khung nhẹ nhất, Tòa án có thể xử dưới mức thấp nhất hoặc chuyển sang hình phạt nhẹ hơn (khoản 3).
Câu hỏi thường gặp
Điều 57 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về xử dưới mức thấp nhất của khung hình phạt cần dùng số Điều 57 theo bộ luật mới.
Nhận tội tại phiên tòa có được xử dưới khung theo Điều 57 không?
Thường là không theo cơ chế nhận tội, vì việc khai báo đầy đủ phải diễn ra trong giai đoạn khởi tố, điều tra. Nhận tội muộn vẫn có thể là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54 và được tính vào điều kiện “ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ”.
Hai tình tiết giảm nhẹ để được xử dưới khung là những tình tiết nào?
Là các tình tiết tại khoản 1 Điều 54, như tự nguyện sửa chữa, bồi thường, khắc phục hậu quả; thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; tự thú; tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm.
Luật sư tư vấn nhận tội và đề nghị xử dưới khung
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư xin giảm án dưới khung thường hỗ trợ:
- Đánh giá có nên nhận tội hay không dựa trên chứng cứ, vì đây là lựa chọn khó rút lại.
- Rà soát và chứng minh đủ hai tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 54.
- Hỗ trợ việc bồi thường, khắc phục hậu quả để đạt mức hai phần ba theo khoản 2.
- Đề nghị áp dụng Điều 57 trong bài bào chữa và theo dõi mức hình phạt Viện kiểm sát đề nghị.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →