Điều 43 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về tử hình, thay cho Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Tử hình là hình phạt đặc biệt, chỉ áp dụng với tội đặc biệt nghiêm trọng mà Bộ luật quy định.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa án tử hình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 43 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VI – HÌNH PHẠT |
Toàn văn Điều 43 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 43. Tử hình
1. Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng do Bộ luật này quy định.
2. Không áp dụng hình phạt tử hình nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Người dưới 18 tuổi phạm tội;
b) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
c) Người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
3. Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
b) Người đủ 75 tuổi trở lên;
c) Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.
4. Trong trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 43 BLHS 2026 khác gì Điều 40 BLHS 2015?
So với Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 43 có các thay đổi sau:
- Bổ sung khoản 2: “Không áp dụng hình phạt tử hình nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:”
- Bổ sung điểm a khoản 2: “Người dưới 18 tuổi phạm tội;”
- Bổ sung điểm b khoản 2: “Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;”
- Bổ sung điểm c khoản 2: “Người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.”
- Bỏ khoản 2 (BLHS 2015): “Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên…”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở khoản 1. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khoản 1 bỏ phần liệt kê “nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng…”, vì sau năm 2025 và 2026 chỉ còn 4 tội có tử hình. Các trường hợp không áp dụng và không thi hành án tử hình được giữ nguyên, khoản 2 được viết lại thành các điểm a, b, c.
Nội dung chính của Điều 43
Bộ luật Hình sự 2026 chỉ còn 4 tội có hình phạt tử hình: phản bội Tổ quốc (Điều 91), giết người (Điều 105), sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 234) và khủng bố (Điều 288).
Không áp dụng tử hình với:
- Người dưới 18 tuổi khi phạm tội.
- Phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi.
- Người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
Không thi hành án tử hình với phụ nữ có thai, đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người đủ 75 tuổi trở lên hoặc người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối. Khi đó, hoặc khi được ân giảm, tử hình được chuyển thành tù chung thân.
Áp dụng chuyển tiếp: Với 6 tội đã bỏ tử hình, án tử hình đã tuyên nhưng chưa thi hành được chuyển thành tù chung thân theo quyết định của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao. Xem chi tiết tại bài hồi tố Bộ luật Hình sự 2026: trường hợp nào được hưởng?
Câu hỏi thường gặp
Điều 43 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tử hình cần dùng số Điều 43 theo bộ luật mới.
Những tội nào còn án tử hình theo luật mới?
Bốn tội: phản bội Tổ quốc, giết người, sản xuất trái phép chất ma túy và khủng bố.
Người đã bị tuyên tử hình về tội nay đã bỏ tử hình thì sao?
Theo nguyên tắc áp dụng quy định có lợi (Điều 7), người đó không bị thi hành án tử hình. Việc chuyển hình phạt thực hiện theo Nghị quyết thi hành Bộ luật và thủ tục do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Luật sư bào chữa trong vụ án có khung hình phạt tử hình
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa án tử hình thường hỗ trợ:
- Kiểm tra các căn cứ không áp dụng, không thi hành án tử hình.
- Đề nghị áp dụng quy định có lợi với các tội đã bỏ tử hình.
- Hỗ trợ gia đình làm đơn xin ân giảm khi bản án có hiệu lực.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →