Tội sử dụng hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 278 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 20 năm tù.
Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản đối với người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 278 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: tù 3 năm–7 năm; khoản 3: tù 7 năm–15 năm; khoản 4: tù 12 năm–20 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng; khoản 4: đặc biệt nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm; khoản 4: 20 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Chịu trách nhiệm hình sự khi thuộc khoản 3, khoản 4 (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 278 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 278. Tội sử dụng hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm chiếm đoạt tài sản
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 156 và Điều 157 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Truy cập trái phép hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
b) Can thiệp trái phép dữ liệu điện tử, hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
c) Giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
d) Thiết lập, vận hành hệ thống thông tin, phần mềm ứng dụng nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Truy cập trái phép từ 50 đến 200 tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản tiền di động, ví điện tử, ví tài sản số, tài khoản tài sản số hoặc tài khoản số tương tự có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản;
d) Truy cập trái phép từ 100 đến 500 tài khoản số không có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
đ) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
e) Gây thiệt hại từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;
g) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Truy cập trái phép từ 201 đến 500 tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản tiền di động, ví điện tử, ví tài sản số, tài khoản tài sản số hoặc tài khoản số tương tự của người khác có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản;
b) Truy cập trái phép từ 501 đến 2.000 tài khoản số của người khác không có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
d) Gây thiệt hại từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Truy cập trái phép 501 tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản tiền di động, ví điện tử, ví tài sản số, tài khoản tài sản số hoặc tài khoản số tương tự của người khác trở lên có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản;
b) Truy cập trái phép 2.001 tài khoản số trở lên của người khác không có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
d) Gây thiệt hại 500.000.000 đồng trở lên.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 278 BLHS 2026 khác gì Điều 290 BLHS 2015?
So với Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 278 có các thay đổi sau:
- Khoản 2: mức phạt “tù từ 02 năm đến 07 năm” → “tù từ 03 năm đến 07 năm”
- Khoản 5: mức phạt “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản” → “tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản”
- Bổ sung điểm a khoản 1: “Truy cập trái phép hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;”
- Bổ sung điểm b khoản 1: “Can thiệp trái phép dữ liệu điện tử, hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;”
- Bổ sung điểm c khoản 1: “Giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;”
- Bổ sung điểm d khoản 1: “Thiết lập, vận hành hệ thống thông tin, phần mềm ứng dụng nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.”
- Bổ sung điểm c khoản 2: “Truy cập trái phép từ 50 đến 200 tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản tiền di động, ví điện tử, ví tài sản số, tài khoản tài sản số hoặc tài…”
- Bổ sung điểm d khoản 2: “Truy cập trái phép từ 100 đến 500 tài khoản số không có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;”
- Bổ sung điểm a khoản 3: “Truy cập trái phép từ 201 đến 500 tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản tiền di động, ví điện tử, ví tài sản số, tài khoản tài sản số hoặc tài…”
- Bổ sung điểm b khoản 3: “Truy cập trái phép từ 501 đến 2.000 tài khoản số của người khác không có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản nhằm thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản;”
Ngoài ra còn 11 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở khoản 1. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Bộ luật mới viết lại hành vi theo bốn nhóm: truy cập trái phép, can thiệp trái phép, giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin, phương tiện điện tử, hoặc thiết lập, vận hành hệ thống, phần mềm nhằm chiếm đoạt tài sản. Khoản 2 tăng lên tù từ 03 năm đến 07 năm (trước là 02 đến 07 năm) và bổ sung tình tiết theo số lượng tài khoản bị truy cập trái phép.
Dấu hiệu pháp lý của tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản
Tội này có các dấu hiệu chính:
- Hành vi: truy cập trái phép, can thiệp trái phép, giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử, hoặc thiết lập, vận hành hệ thống thông tin, phần mềm ứng dụng nhằm chiếm đoạt tài sản.
- Điều kiện áp dụng: chỉ áp dụng khi hành vi không thuộc tội trộm cắp tài sản (Điều 156) hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 157).
- Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi; người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chịu trách nhiệm ở các khung rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.
Khung hình phạt tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản theo Điều 278
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 3 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 3 | tù 7 năm–15 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
| Khoản 4 | tù 12 năm–20 năm | Đặc biệt nghiêm trọng | 20 năm |
Phân biệt tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản với các tội gần
| Tội danh | Điều luật (BLHS 2026) | Điểm khác | Mức cao nhất |
|---|---|---|---|
| Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản | Điều 157 | Thủ đoạn gian dối khiến người bị hại tự nguyện chuyển tiền | tù chung thân |
| Tội trộm cắp tài sản | Điều 156 | Lén lút lấy tài sản | 20 năm tù |
| Tội truy cập trái phép hệ thống thông tin, phương tiện điện tử | Điều 272 | Truy cập trái phép hệ thống thông tin nhưng không nhằm chiếm đoạt tài sản | 7 năm tù |
Câu hỏi thường gặp
Tội sử dụng hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm chiếm đoạt tài sản bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 20 năm tù (khoản 4). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự về tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản không?
Có, nhưng chỉ khi hành vi thuộc khoản 3, khoản 4 (tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng), theo khoản 2 Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026. Việc xử lý người dưới 18 tuổi còn theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3; 20 năm với khoản 4, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 278 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản cần dùng số Điều 278 theo bộ luật mới.
Hack tài khoản ngân hàng để rút tiền bị xử lý theo tội nào?
Thường theo Điều 278 (truy cập trái phép hệ thống thông tin, phương tiện điện tử nhằm chiếm đoạt tài sản). Nếu hành vi thỏa mãn dấu hiệu trộm cắp hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người phạm tội bị xử lý theo Điều 156 hoặc Điều 157.
Lập ứng dụng đầu tư giả để chiếm đoạt tiền là tội gì?
Nếu có thủ đoạn gian dối khiến người bị hại tự nguyện chuyển tiền, thường bị xử lý về lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 157). Điều 278 áp dụng khi hành vi không thuộc Điều 156, Điều 157; việc chọn tội danh cần đánh giá theo hồ sơ.
Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản
Trong vụ án sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản thường tập trung vào:
- Đánh giá chứng cứ điện tử: nhật ký truy cập, địa chỉ IP, dòng tiền, thiết bị thu giữ.
- Phân biệt Điều 278 với lừa đảo, trộm cắp để áp dụng đúng tội danh và khung hình phạt.
- Xác định số tiền thực sự bị chiếm đoạt và số tài khoản bị truy cập trái phép.
- Hỗ trợ hoàn trả, khắc phục hậu quả để có tình tiết giảm nhẹ.
Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án sử dụng mạng chiếm đoạt tài sản giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, khóa tài khoản, báo ngân hàng phong tỏa giao dịch, lưu giữ chứng cứ điện tử và yêu cầu hoàn trả, bồi thường và trình bày quan điểm tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →