Điều 243 Bộ luật Hình sự 2026: tội sử dụng trái phép chất ma túy

21/11/2026

// Tác giả

admin

Tội sử dụng trái phép chất ma túy được quy định tại Điều 243 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 5 năm tù.

Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội sử dụng trái phép chất ma túy đối với người bị buộc tội và gia đình.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 243 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngĐiều 256a Bộ luật Hình sự 2015
Ngày có hiệu lực01/3/2027
Mức phạtkhoản 1: tù 2 năm–3 năm; khoản 2: tù 3 năm–5 năm
Loại tội phạmkhoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9)
Thời hiệu truy cứukhoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29)
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổiKhông chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12)
Pháp nhân thương mạiKhông thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79)

Toàn văn Điều 243 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 243. Tội sử dụng trái phép chất ma túy

1. Người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:

a) Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của pháp luật;

b) Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của pháp luật;

c) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của pháp luật;

d) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của pháp luật.

2. Tái phạm về tội này, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Điều 243 BLHS 2026 khác gì Điều 256a BLHS 2015?

Nội dung Điều 243 về cơ bản giữ nguyên Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015; bộ luật mới chỉ điều chỉnh câu chữ ở điểm a khoản 1, điểm b khoản 1, điểm c khoản 1, điểm d khoản 1, khoản 2, không thay đổi mức phạt và dấu hiệu định tội.

Tội này được bổ sung từ ngày 01/7/2025 (Điều 256a cũ) và được giữ nội dung trong bộ luật mới, chỉ đổi số điều và điều chỉnh câu chữ.

Dấu hiệu pháp lý của tội sử dụng trái phép chất ma túy

Người sử dụng trái phép chất ma túy chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thuộc một trong các trường hợp:

  • Đang trong thời hạn cai nghiện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế;
  • Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện;
  • Trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và đang trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy;
  • Trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.

Khung cơ bản là tù từ 02 năm đến 03 năm; tái phạm tội này bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.

Khung hình phạt tội sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 243

KhoảnMức phạtLoại tội phạmThời hiệu
Khoản 1tù 2 năm–3 nămÍt nghiêm trọng05 năm
Khoản 2tù 3 năm–5 nămNghiêm trọng10 năm

Phân biệt tội sử dụng trái phép chất ma túy với các tội gần

Tội danhĐiều luật (BLHS 2026)Điểm khácMức cao nhất
Tội tàng trữ trái phép chất ma túyĐiều 235Cất giữ ma túy với khối lượng đạt mức luật định, kể cả để sử dụngtù chung thân

Câu hỏi thường gặp

Tội sử dụng trái phép chất ma túy bị phạt bao nhiêu năm tù?

Khung nhẹ nhất (khoản 1) là tù 2 năm–3 năm; mức cao nhất là 5 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội sử dụng trái phép chất ma túy là bao lâu?

05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Điều 243 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?

Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội sử dụng trái phép chất ma túy cần dùng số Điều 243 theo bộ luật mới.

Sử dụng ma túy lần đầu có bị đi tù không?

Không. Điều 243 chỉ xử lý người sử dụng khi đang trong thời hạn cai nghiện, điều trị thay thế, quản lý sau cai nghiện hoặc trong các thời hạn 02 năm nêu tại khoản 1. Người sử dụng lần đầu bị áp dụng biện pháp quản lý, cai nghiện theo pháp luật về phòng, chống ma túy.

Dương tính với ma túy khi đang cai nghiện bị phạt bao nhiêu năm?

Tù từ 02 năm đến 03 năm theo khoản 1 Điều 243; nếu tái phạm tội này, tù từ 03 năm đến 05 năm.

Luật sư bào chữa tội sử dụng trái phép chất ma túy

Trong vụ án sử dụng trái phép chất ma túy, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.

Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội sử dụng trái phép chất ma túy thường tập trung vào:

  • Kiểm tra người sử dụng có thật sự đang trong các thời hạn quy định tại khoản 1 hay không, căn cứ quyết định cai nghiện, quản lý.
  • Đánh giá quy trình xét nghiệm, kết quả giám định chất ma túy trong cơ thể.
  • Thu thập tình tiết giảm nhẹ, hoàn cảnh gia đình, quá trình cai nghiện.
  • Đề nghị mức hình phạt phù hợp, ưu tiên điều kiện tiếp tục điều trị.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 242 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 244 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo