Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình được quy định tại Điều 167 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 5 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng có thể làm cho người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 167 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: tù 2 năm–5 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 167 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 167. Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình
1. Người nào đối xử tồi tệ hoặc thực hiện hành vi bạo lực xâm phạm thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Thường xuyên làm cho nạn nhân bị đau đớn về thể xác, tinh thần;
b) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu;
b) Đối với người khuyết tật nặng, người khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 167 BLHS 2026 khác gì Điều 185 BLHS 2015?
Nội dung Điều 167 về cơ bản giữ nguyên Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015; bộ luật mới chỉ điều chỉnh câu chữ ở khoản 1, điểm b khoản 1, điểm b khoản 2, không thay đổi mức phạt và dấu hiệu định tội.
Khung hình phạt tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng theo Điều 167
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 2 năm–5 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 5 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 167 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng cần dùng số Điều 167 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng
Kết quả một vụ án ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án ngược đãi, hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tính mạng, danh dự (chi phí cứu chữa, thu nhập bị mất, tổn thất tinh thần) và trình bày quan điểm tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →