Tội gian lận bảo hiểm y tế được quy định tại Điều 199 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 215 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 10 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội gian lận bảo hiểm y tế có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 199 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 215 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 40 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm; khoản 2: phạt tiền 200 triệu–400 triệu đồng, tù 2 năm–5 năm; khoản 3: tù 5 năm–10 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 199 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 199. Tội gian lận bảo hiểm y tế
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế từ 20.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 40.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng mà không thuộc trường hợp quy định tại một trong các điều 157, 345 và 347 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:
a) Lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng;
b) Gian dối về điều kiện hành nghề, văn bằng, chứng chỉ, thông tin làm căn cứ thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh được chi trả bảo hiểm y tế;
c) Giả mạo hồ sơ, thẻ bảo hiểm y tế hoặc sử dụng thẻ bảo hiểm y tế được cấp khống, thẻ bảo hiểm y tế giả, thẻ đã bị thu hồi, thẻ bị sửa chữa, thẻ bảo hiểm y tế hoặc dữ liệu bảo hiểm y tế của người khác trong khám bệnh, chữa bệnh hưởng chế độ bảo hiểm y tế trái quy định.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
d) Gây thiệt hại từ 400.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
đ) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;
e) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế 1.000.000.000 đồng trở lên;
b) Gây thiệt hại 1.000.000.000 đồng trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 199 BLHS 2026 khác gì Điều 215 BLHS 2015?
So với Điều 215 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 199 có các thay đổi sau:
- Khoản 1: 10 triệu đồng → 20 triệu đồng; 100 triệu đồng → 200 triệu đồng; 20 triệu đồng → 40 triệu đồng; 200 triệu đồng → 400 triệu đồng
- Điểm c khoản 2: 100 triệu đồng → 200 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Điểm d khoản 2: 200 triệu đồng → 400 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Điểm a khoản 3, điểm b khoản 3: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
- Khoản 1: mức phạt “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm” → “tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm”
- Khoản 2: mức phạt “tiền từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 200 triệu đồng đến 400 triệu đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm”
- Khoản 4: mức phạt “tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”
- Bổ sung điểm b khoản 1: “Gian dối về điều kiện hành nghề, văn bằng, chứng chỉ, thông tin làm căn cứ thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh được chi trả bảo hiểm y tế;”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở điểm c khoản 1. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội gian lận bảo hiểm y tế theo Điều 199
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 40 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 200 triệu–400 triệu đồng, tù 2 năm–5 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
| Khoản 3 | tù 5 năm–10 năm | Rất nghiêm trọng | 15 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội gian lận bảo hiểm y tế bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 40 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm; mức cao nhất là 10 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội gian lận bảo hiểm y tế là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 199 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 215 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội gian lận bảo hiểm y tế cần dùng số Điều 199 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội gian lận bảo hiểm y tế
Kết quả một vụ án gian lận bảo hiểm y tế phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội gian lận bảo hiểm y tế thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →