Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động được quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù.
Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội trốn đóng bảo hiểm xã hội đối với người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 200 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 200 triệu–500 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm, tù 3 tháng–1 năm; khoản 2: phạt tiền 500 triệu–1 tỷ đồng, tù 1 năm–3 năm; khoản 3: phạt tiền 1 tỷ–2 tỷ đồng, tù 2 năm–7 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: ít nghiêm trọng; khoản 3: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 05 năm; khoản 3: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79) |
Toàn văn Điều 200 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 200. Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động
1. Người nào có nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động mà trốn đóng theo quy định của pháp luật từ 06 tháng trở lên với số tiền từ 600.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng hoặc từ 200.000.000 đồng đến dưới 600.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Phạm tội 02 lần trở lên;
b) Trốn đóng bảo hiểm từ 1.500.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;
c) Trốn đóng bảo hiểm cho từ 75 đến 150 người lao động;
d) Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của người lao động từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
đ) Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của từ 51 đến 100 người lao động.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Trốn đóng bảo hiểm 3.000.000.000 đồng trở lên;
b) Trốn đóng bảo hiểm cho 151 người lao động trở lên;
c) Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của người lao động 1.000.000.000 đồng trở lên;
d) Không đóng số tiền bảo hiểm đã thu hoặc đã khấu trừ của 101 người lao động trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
5. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:
a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng;
c) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 200 BLHS 2026 khác gì Điều 216 BLHS 2015?
So với Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 200 có các thay đổi sau:
- Điểm b khoản 2: 300 triệu đồng → 1,5 tỷ đồng; 1 tỷ đồng → 3 tỷ đồng
- Điểm c khoản 2: “50 người” → “75”
- Điểm d khoản 2: “quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản 1 Điều này” → “từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng”
- Điểm a khoản 3: 1 tỷ đồng → 3 tỷ đồng
- Điểm c khoản 3: “quy định tại điểm b hoặc điểm c khoản 2 Điều này” → “1.000.000.000 đồng trở lên”
- Khoản 2: mức phạt “tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm”
- Khoản 3: mức phạt “tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm” → “tiền từ 1 tỷ đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm”
- Khoản 1: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm” → “tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm”
- Khoản 4: mức phạt “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”
- Điểm a khoản 5: mức phạt “tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng” → “tiền từ 400 triệu đồng đến 1 tỷ đồng”
Ngoài ra còn 6 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở điểm b khoản 3, khoản 5. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội trốn đóng bảo hiểm xã hội theo Điều 200
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 200 triệu–500 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm, tù 3 tháng–1 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 500 triệu–1 tỷ đồng, tù 1 năm–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 3 | phạt tiền 1 tỷ–2 tỷ đồng, tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 200 triệu–500 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm, tù 3 tháng–1 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội trốn đóng bảo hiểm xã hội là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 05 năm với khoản 2; 10 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội không?
Có. Điều 200 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.
Điều 200 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội cần dùng số Điều 200 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội trốn đóng bảo hiểm xã hội
Kết quả một vụ án trốn đóng bảo hiểm xã hội phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội trốn đóng bảo hiểm xã hội thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →