Điều 51 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về trả lại tài sản, bồi thường, xin lỗi công khai, thay cho Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Người phạm tội phải trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại và có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư hình sự.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 51 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VII – CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP |
Toàn văn Điều 51 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 51. Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi; khôi phục lại tình trạng ban đầu
1. Người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra.
2. Trong trường hợp phạm tội gây thiệt hại về tinh thần, Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường về vật chất, công khai xin lỗi bị hại.
3. Tòa án có thể buộc người phạm tội phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi phạm tội của mình gây ra.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 51 BLHS 2026 khác gì Điều 48 BLHS 2015?
So với Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 51 có các thay đổi sau:
- Bổ sung khoản 3: “Tòa án có thể buộc người phạm tội phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi phạm tội của mình gây ra.”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở khoản 2. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Bộ luật mới bổ sung khoản 3: Tòa án có thể buộc người phạm tội khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi phạm tội gây ra; tên điều cũng được bổ sung tương ứng.
Nội dung chính của Điều 51
Điều 51 gồm ba nhóm nghĩa vụ:
- Trả lại tài sản đã chiếm đoạt; sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định.
- Với thiệt hại về tinh thần: bồi thường về vật chất và công khai xin lỗi bị hại.
- Khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi phạm tội.
Việc tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả trước khi xét xử là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54 và có thể giúp được xử dưới mức thấp nhất của khung (Điều 57).
Câu hỏi thường gặp
Điều 51 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 48 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về trả lại tài sản, bồi thường, xin lỗi công khai cần dùng số Điều 51 theo bộ luật mới.
Bị hại có được yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần không?
Có. Khoản 2 Điều 51 quy định Tòa án buộc người phạm tội bồi thường về vật chất và công khai xin lỗi khi gây thiệt hại về tinh thần.
Bồi thường trước khi xử có được giảm án không?
Có thể. Tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 54.
Luật sư tư vấn, bào chữa trong vụ án hình sự
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư hình sự thường hỗ trợ:
- Hỗ trợ thương lượng, thực hiện bồi thường sớm để có tình tiết giảm nhẹ.
- Xác định đúng mức thiệt hại có căn cứ, tránh bồi thường vượt mức.
- Bảo vệ bị hại trong việc yêu cầu bồi thường đầy đủ, kể cả tổn thất tinh thần.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →