Điều 49 Bộ luật Hình sự 2026: các biện pháp tư pháp

21/11/2026

// Tác giả

admin

Điều 49 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về các biện pháp tư pháp, thay cho Điều 46 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Biện pháp tư pháp không phải hình phạt, nhưng có thể áp dụng kèm theo để xử lý vật chứng, khắc phục hậu quả.

Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư hình sự.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 49 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngĐiều 46 Bộ luật Hình sự 2015
Ngày có hiệu lực01/3/2027
ThuộcChương VII – CÁC BIỆN PHÁP TƯ PHÁP

Toàn văn Điều 49 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 49. Các biện pháp tư pháp

1. Biện pháp tư pháp đối với người phạm tội bao gồm:

a) Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm;

b) Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi;

c) Khôi phục lại tình trạng ban đầu;

d) Bắt buộc chữa bệnh.

2. Biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự bao gồm:

a) Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm;

b) Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi;

c) Khôi phục lại tình trạng ban đầu;

d) Thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Điều 49 BLHS 2026 khác gì Điều 46 BLHS 2015?

So với Điều 46 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 49 có các thay đổi sau:

  • Bổ sung điểm c khoản 1: “Khôi phục lại tình trạng ban đầu;”

Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở điểm a khoản 1, khoản 2. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.

Bộ luật mới bổ sung biện pháp khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với người phạm tội (điểm c khoản 1), và thay cụm “vật, tiền trực tiếp liên quan” bằng “vật, tài sản liên quan trực tiếp” đến tội phạm.

Nội dung chính của Điều 49

Biện pháp tư pháp với người phạm tội gồm:

  • Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm (Điều 50).
  • Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi (Điều 51).
  • Khôi phục lại tình trạng ban đầu.
  • Bắt buộc chữa bệnh (Điều 52).

Với pháp nhân thương mại, ngoài ba biện pháp đầu, còn có biện pháp thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra (Điều 83).

Câu hỏi thường gặp

Điều 49 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?

Điều 46 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về các biện pháp tư pháp cần dùng số Điều 49 theo bộ luật mới.

Được miễn hình phạt có còn bị áp dụng biện pháp tư pháp không?

Có thể. Biện pháp tư pháp độc lập với hình phạt; ví dụ người được miễn hình phạt vẫn phải trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại.

Khôi phục lại tình trạng ban đầu áp dụng khi nào?

Khi hành vi phạm tội làm thay đổi hiện trạng, ví dụ san lấp đất, phá dỡ công trình, gây ô nhiễm. Tòa án có thể buộc người phạm tội khôi phục lại như trước.

Luật sư tư vấn, bào chữa trong vụ án hình sự

Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư hình sự thường hỗ trợ:

  • Đề nghị trả lại tài sản cho chủ sở hữu hợp pháp, không tịch thu.
  • Thương lượng mức bồi thường, phương án khôi phục hiện trạng hợp lý.
  • Bảo vệ quyền lợi của bị hại trong việc nhận lại tài sản, bồi thường.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 48 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 50 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo