Điều 18 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về nhóm tội phạm có tổ chức (quy định mới), áp dụng từ ngày 01/3/2027. Đây là điều luật mới, lần đầu định nghĩa “nhóm tội phạm có tổ chức” trong Bộ luật Hình sự.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa vụ án có tổ chức.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 18 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Không có (quy định mới) |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 18 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 18. Nhóm tội phạm có tổ chức
Nhóm tội phạm có tổ chức là nhóm có cơ cấu gồm ba người trở lên, được thành lập và có tổ chức chặt chẽ, tồn tại ổn định trong một khoảng thời gian nhất định, phối hợp hoạt động theo mục đích chung nhằm thực hiện một hoặc nhiều tội phạm được quy định trong Bộ luật này.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Nội dung chính của Điều 18
Theo Điều 18, nhóm tội phạm có tổ chức phải có đủ các yếu tố:
- Từ ba người trở lên.
- Được thành lập và có tổ chức chặt chẽ, thường có phân công vai trò.
- Tồn tại ổn định trong một khoảng thời gian nhất định, không phải nhóm nhất thời.
- Phối hợp hoạt động theo mục đích chung nhằm thực hiện một hoặc nhiều tội phạm.
Khái niệm này khác với “phạm tội có tổ chức” tại khoản 2 Điều 17, vốn chỉ cần sự câu kết chặt chẽ khi thực hiện một tội. Bộ luật mới cũng bổ sung tội thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức (Điều 310) và quy định việc thành lập, tham gia nhóm để thực hiện một số tội là hành vi chuẩn bị phạm tội (khoản 4 Điều 14).
Câu hỏi thường gặp
Nhóm tội phạm có tổ chức khác phạm tội có tổ chức thế nào?
Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm trong một vụ việc cụ thể. Nhóm tội phạm có tổ chức là một tổ chức tồn tại ổn định, từ ba người trở lên, hoạt động nhằm thực hiện một hoặc nhiều tội phạm.
Tham gia nhóm nhưng chưa phạm tội có bị xử lý không?
Có thể, theo tội thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức (Điều 310) hoặc theo quy định về chuẩn bị phạm tội tại khoản 4 Điều 14, tùy từng trường hợp.
Luật sư bào chữa trong vụ án có tổ chức
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa vụ án có tổ chức thường hỗ trợ:
- Đánh giá nhóm có đủ các yếu tố về số lượng, tổ chức và tính ổn định theo Điều 18 hay không.
- Phản bác việc quy kết tham gia nhóm khi chỉ có quan hệ quen biết, giao dịch thông thường.
- Làm rõ vai trò cá nhân trong nhóm để đề nghị mức hình phạt tương xứng.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →