Điều 280 Bộ luật Hình sự 2026: tội xâm phạm dữ liệu cá nhân

21/11/2026

// Tác giả

admin

Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân được quy định tại Điều 280 Bộ luật Hình sự 2026 (tội danh mới, không có trong BLHS 2015), áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù. Đây là tội danh mới, lần đầu được quy định trong Bộ luật Hình sự.

Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội xâm phạm dữ liệu cá nhân có thể làm cho người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 280 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngKhông có (quy định mới)
Ngày có hiệu lực01/3/2027
Mức phạtkhoản 1: phạt tiền 200 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: phạt tiền 400 triệu–2 tỷ đồng, tù 3 năm–7 năm
Loại tội phạmkhoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9)
Thời hiệu truy cứukhoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29)
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổiKhông chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12)
Pháp nhân thương mạiCó thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79)

Toàn văn Điều 280 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 280. Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân

1. Người nào thực hiện hành vi thu thập, xử lý, mua bán, trao đổi, tặng cho, công khai hóa, chiếm đoạt, sử dụng trái pháp luật hoặc cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân của người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 276 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 400.000.000 đồng;

b) Gây thiệt hại từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

c) Xâm phạm dữ liệu cá nhân cơ bản từ 10.000 chủ thể dữ liệu đến dưới 15.000 chủ thể dữ liệu hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm từ 2.000 chủ thể dữ liệu đến dưới 3.000 chủ thể dữ liệu.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Phạm tội 02 lần trở lên;

đ) Xâm phạm dữ liệu cá nhân cơ bản 15.000 chủ thể dữ liệu trở lên hoặc dữ liệu cá nhân nhạy cảm 3.000 chủ thể dữ liệu trở lên;

e) Gây thiệt hại 1.000.000.000 đồng trở lên;

g) Thu lợi bất chính 400.000.000 đồng trở lên;

h) Làm nạn nhân tự sát;

i) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc quan hệ đối ngoại của Việt Nam;

k) Sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân của người khác để thành lập doanh nghiệp, mở tài khoản thanh toán, tài khoản chứng khoán, ví điện tử, tài khoản tiền di động, tài khoản tài sản số hoặc các loại tài khoản số có chức năng quản lý, giao dịch tiền, tài sản.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

4. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:

a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;

b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;

c) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Dấu hiệu pháp lý của tội xâm phạm dữ liệu cá nhân

Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân có các dấu hiệu chính:

  • Hành vi: thu thập, xử lý, mua bán, trao đổi, tặng cho, công khai hóa, chiếm đoạt, sử dụng trái pháp luật hoặc cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân của người khác.
  • Điều kiện: thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng; gây thiệt hại từ 200 triệu đồng; hoặc xâm phạm dữ liệu cá nhân cơ bản của từ 10.000 chủ thể, dữ liệu cá nhân nhạy cảm của từ 2.000 chủ thể.
  • Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi; pháp nhân thương mại cũng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Nếu hành vi thuộc tội thu thập, phát tán trái pháp luật thiết bị, phần mềm, dữ liệu điện tử nhằm xâm phạm an ninh thông tin mạng (Điều 276), người phạm tội bị xử lý theo điều đó.

Khung hình phạt tội xâm phạm dữ liệu cá nhân theo Điều 280

KhoảnMức phạtLoại tội phạmThời hiệu
Khoản 1phạt tiền 200 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 nămÍt nghiêm trọng05 năm
Khoản 2phạt tiền 400 triệu–2 tỷ đồng, tù 3 năm–7 nămNghiêm trọng10 năm

Phân biệt tội xâm phạm dữ liệu cá nhân với các tội gần

Tội danhĐiều luật (BLHS 2026)Điểm khácMức cao nhất
Tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhânĐiều 281Cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân của cơ quan có thẩm quyền5 năm tù
Tội thu thập, sản xuất, tàng trữ, chuyển giao, phát tán trái pháp luật thiết bị, phần mềm, thông tin, dữ liệu điện tử nhằm xâm phạm an ninh thông tin mạngĐiều 276Thu thập, phát tán thiết bị, phần mềm, dữ liệu điện tử nhằm xâm phạm an ninh thông tin mạng7 năm tù

Áp dụng chuyển tiếp: Đây là tội danh mới nên không áp dụng cho hành vi thực hiện trước 0 giờ ngày 01/3/2027. Xem chi tiết tại bài hồi tố Bộ luật Hình sự 2026: trường hợp nào được hưởng?

Câu hỏi thường gặp

Tội xâm phạm dữ liệu cá nhân bị phạt bao nhiêu năm tù?

Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 200 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội xâm phạm dữ liệu cá nhân là bao lâu?

05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm dữ liệu cá nhân không?

Có. Điều 280 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.

Mua bán danh sách số điện thoại, thông tin khách hàng có bị xử lý hình sự không?

Có thể, nếu thuộc khoản 1 Điều 280: thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng, gây thiệt hại từ 200 triệu đồng, hoặc xâm phạm dữ liệu cá nhân cơ bản của từ 10.000 người (dữ liệu nhạy cảm từ 2.000 người). Dưới các mức này, hành vi có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Doanh nghiệp làm lộ dữ liệu khách hàng có bị truy cứu không?

Có thể. Pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này theo Điều 79, kể cả hành vi cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân.

Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án xâm phạm dữ liệu cá nhân

Kết quả một vụ án xâm phạm dữ liệu cá nhân phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.

Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội xâm phạm dữ liệu cá nhân thường tập trung vào:

  • Đánh giá số lượng chủ thể dữ liệu, loại dữ liệu (cơ bản hay nhạy cảm) và khoản thu lợi, là căn cứ định tội.
  • Làm rõ yếu tố cố ý trong trường hợp dữ liệu bị lộ, bị mất.
  • Tư vấn doanh nghiệp xây dựng quy trình bảo vệ dữ liệu để phòng ngừa rủi ro hình sự.
  • Đại diện doanh nghiệp làm việc với cơ quan điều tra khi bị kiểm tra, khởi tố.

Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án xâm phạm dữ liệu cá nhân giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, xác định phạm vi dữ liệu bị xâm phạm, yêu cầu ngừng sử dụng, xóa dữ liệu và bồi thường thiệt hại và trình bày quan điểm tại phiên tòa.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 279 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 281 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo