Tội vu khống được quy định tại Điều 139 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội vu khống có thể làm cho người bị buộc tội hoặc cho phía bị hại.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 139 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 20 triệu–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 6 tháng–2 năm; khoản 2: tù 1 năm–3 năm; khoản 3: tù 3 năm–7 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: ít nghiêm trọng; khoản 3: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 05 năm; khoản 3: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 139 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 139. Tội vu khống
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm:
a) Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác;
b) Bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Đối với 02 người trở lên;
d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh cho mình;
đ) Đối với người đang thi hành công vụ;
e) Sử dụng không gian mạng để phạm tội;
g) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến dưới 61%;
h) Vu khống người khác phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Vì động cơ đê hèn;
b) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Làm nạn nhân tự sát.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 139 BLHS 2026 khác gì Điều 156 BLHS 2015?
So với Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 139 có các thay đổi chính:
- Khoản 1 tăng mức phạt tù lên 06 tháng đến 02 năm (trước là 03 tháng đến 01 năm) và phạt tiền lên 20 đến 100 triệu đồng (trước là 10 đến 50 triệu đồng).
- Khoản 4 tăng phạt tiền bổ sung lên 20 đến 100 triệu đồng.
- Tình tiết dùng mạng máy tính, mạng viễn thông được viết gọn thành “sử dụng không gian mạng để phạm tội”; tỷ lệ tổn thương viết lại là “từ 31% đến dưới 61%”.
Khoản 2 và khoản 3 giữ nguyên khung tù. Mức phạt tù mới ở khoản 1 nặng hơn nên không áp dụng với hành vi xảy ra trước ngày 01/3/2027.
Dấu hiệu pháp lý của tội vu khống
Tội vu khống có hai dạng hành vi:
- Bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
- Bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.
Yếu tố then chốt là người phạm tội biết rõ thông tin là sai sự thật. Người tố cáo, phản ánh có căn cứ nhưng sau đó không được chứng minh thì không phạm tội vu khống.
Khung hình phạt tội vu khống theo Điều 139
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 20 triệu–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 6 tháng–2 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 1 năm–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 3 | tù 3 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Phân biệt tội vu khống với các tội gần
| Tội danh | Điều luật (BLHS 2026) | Điểm khác | Mức cao nhất |
|---|---|---|---|
| Tội làm nhục người khác | Điều 138 | Xúc phạm nghiêm trọng danh dự, không cần bịa đặt điều sai sự thật | 7 năm tù |
Câu hỏi thường gặp
Tội vu khống bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 20 triệu–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 6 tháng–2 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội vu khống là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 05 năm với khoản 2; 10 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 139 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội vu khống cần dùng số Điều 139 theo bộ luật mới.
Tố cáo người khác nhưng không chứng minh được thì có bị xử lý về tội vu khống không?
Không, nếu người tố cáo có căn cứ và tin rằng thông tin là đúng. Chỉ khi biết rõ thông tin là sai sự thật mà vẫn bịa đặt, tố cáo thì mới có thể phạm tội vu khống.
Đăng bài sai sự thật về người khác lên mạng xã hội bị phạt thế nào?
Nếu biết rõ là sai sự thật và nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự hoặc gây thiệt hại cho người khác, người đăng có thể bị xử lý theo điểm e khoản 2 (sử dụng không gian mạng để phạm tội), tù từ 01 năm đến 03 năm.
Bị vu khống có phải nộp đơn yêu cầu khởi tố không?
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tội vu khống thuộc khoản 1 chỉ bị khởi tố khi có yêu cầu của bị hại. Khi Bộ luật Hình sự mới có hiệu lực, cần theo dõi việc Bộ luật Tố tụng hình sự cập nhật số điều tương ứng.
Luật sư bào chữa và bảo vệ bị hại trong vụ án vu khống
Kết quả một vụ án vu khống phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội vu khống thường tập trung vào:
- Chứng minh người bị buộc tội không biết rõ thông tin là sai sự thật, hoặc có căn cứ khi tố cáo, phản ánh.
- Phân biệt quyền tố cáo hợp pháp với hành vi vu khống.
- Kiểm tra chứng cứ điện tử và phạm vi lan truyền của thông tin.
- Hỗ trợ cải chính, xin lỗi và bồi thường để có tình tiết giảm nhẹ hoặc để bị hại rút yêu cầu khởi tố đối với khoản 1.
Với phía bị hại, luật sư bảo vệ bị hại trong vụ án vu khống giúp theo dõi tiến độ giải quyết, đề nghị điều tra đúng người, đúng tội, hướng dẫn lưu giữ chứng cứ (có thể lập vi bằng), chứng minh thông tin là sai sự thật, làm đơn yêu cầu khởi tố, yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại và trình bày quan điểm tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →