Điều 9 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về phân loại tội phạm, thay cho Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Đây là căn cứ để xác định thời hiệu truy cứu, tuổi chịu trách nhiệm hình sự và nhiều chế định khác.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư hình sự.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 9 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 9 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 9. Phân loại tội phạm
Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành 04 loại sau đây:
1. Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội đó là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;
2. Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội đó là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù;
3. Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội đó là từ trên 07 năm tù đến 15 năm tù;
4. Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội đó là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 9 BLHS 2026 khác gì Điều 9 BLHS 2015?
So với Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 9 có các thay đổi sau:
- Bỏ khoản 2 (BLHS 2015): “Tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện được phân loại căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội theo quy định tại khoản 1…”
Ngoài ra còn điều chỉnh câu chữ ở khoản 1, khoản 2, khoản 3, khoản 4. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Bốn loại tội phạm và các mốc 03, 07, 15 năm tù giữ nguyên. Bộ luật mới không giữ khoản 2 cũ về phân loại tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện trong điều này.
Nội dung chính của Điều 9
Tội phạm được chia thành 4 loại dựa trên mức cao nhất của khung hình phạt mà luật quy định, không dựa trên mức án Tòa án tuyên trong vụ việc cụ thể:
- Ít nghiêm trọng: mức cao nhất là phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc tù đến 03 năm.
- Nghiêm trọng: mức cao nhất từ trên 03 năm đến 07 năm tù.
- Rất nghiêm trọng: mức cao nhất từ trên 07 năm đến 15 năm tù.
- Đặc biệt nghiêm trọng: mức cao nhất từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.
Ví dụ, khoản 1 tội trộm cắp tài sản (Điều 156) có mức cao nhất 03 năm tù nên là tội ít nghiêm trọng; khoản 4 của cùng tội có mức cao nhất 20 năm tù nên là tội đặc biệt nghiêm trọng.
Câu hỏi thường gặp
Điều 9 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về phân loại tội phạm cần dùng số Điều 9 theo bộ luật mới.
Phân loại tội phạm dựa vào mức án Tòa tuyên hay khung hình phạt?
Dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt mà điều luật quy định cho hành vi đó. Mức án Tòa án tuyên thấp hơn không làm thay đổi loại tội phạm.
Loại tội phạm ảnh hưởng đến những gì?
Loại tội phạm quyết định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự (05, 10, 15 hoặc 20 năm theo Điều 29), việc người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi có phải chịu trách nhiệm hình sự hay không (Điều 12), điều kiện giảm án khi tự nguyện nhận tội (Điều 57) và thời hạn tạm giam theo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Luật sư hình sự giúp xác định đúng tội danh, loại tội phạm
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư hình sự thường hỗ trợ:
- Xác định đúng khoản, đúng khung bị truy tố, vì cùng một tội nhưng khung khác nhau thuộc loại tội phạm khác nhau.
- Kiểm tra thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với loại tội phạm.
- Đề nghị chuyển sang khung nhẹ hơn khi có căn cứ, để người bị buộc tội được áp dụng các chế định có lợi.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →