Sáng 10/11/2026, TAND TP Quảng Ninh tuyên án 36 bị cáo trong vụ lừa đảo thông qua livestream “cắt đá tìm ngọc”, chiếm đoạt hơn 263,9 tỷ đồng của 32.167 bị hại. Tổng hình phạt đối với các bị cáo là 335 năm tù, mức án từ 7 đến 17 năm tù. Vụ án có nhiều điểm đáng chú ý về pháp lý: thủ đoạn dùng mạng xã hội để tiếp cận số lượng lớn người xem, cách xác định trách nhiệm của từng đồng phạm, quyền lợi của hàng chục nghìn bị hại và những điểm cần theo dõi trong quản lý tài khoản mạng xã hội. Bài viết phân tích các vấn đề này dựa trên thông tin báo chí đã công bố.
Lưu ý: đây là bản án sơ thẩm, các bị cáo có quyền kháng cáo trong thời hạn luật định nên bản án chưa có hiệu lực pháp luật tại thời điểm viết bài. Bài viết chỉ phân tích quy định pháp luật và thông tin từ phiên tòa.
1. Tóm tắt vụ án và bản án sơ thẩm
| Nội dung | Thông tin được công bố |
|---|---|
| Cơ quan xét xử | TAND TP Quảng Ninh, tuyên án ngày 10/11/2026 |
| Số bị cáo | 36 bị cáo, cùng bị xét xử về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản |
| Tổng số tiền chiếm đoạt | Hơn 263,9 tỷ đồng của 32.167 bị hại, qua 114.253 giao dịch vào 25 tài khoản ngân hàng |
| Địa điểm hoạt động | Từ tháng 8/2024 đến tháng 4/2025, các bị cáo sang tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) tham gia đường dây, thực hiện livestream trên các trang Facebook |
| Người điều hành | Nhóm đối tượng người Trung Quốc, chưa được làm rõ và sẽ tiếp tục điều tra ở phần vụ án đã tách |
| Ba bị cáo giữ vai trò chính | Trần Thị Chi 17 năm tù, Vũ Văn Hải 14 năm tù, Dương Văn Cảnh 13 năm tù |
| Các bị cáo khác | Mức án từ 7 năm đến 13 năm tù |
| Tổng hình phạt | 335 năm tù |
| Trách nhiệm dân sự | Các bị cáo liên đới hoàn trả gần 5,984 tỷ đồng cho 211 bị hại, sau khi khấu trừ hơn 2,264 tỷ đồng đã nộp, còn phải trả hơn 3,719 tỷ đồng |
2. Thủ đoạn phạm tội theo hồ sơ vụ án
Theo các thông tin được công bố tại phiên tòa:
- Livestream trên Facebook. Các trang Facebook phát trực tiếp cảnh “cắt đá tìm ngọc”. Người xem được mời đặt cọc mua đá hoặc mua một phần của viên đá để chờ cắt tìm ngọc.
- Tạo “hiệu ứng đám đông”. Nhiều bị hại khai đã chuyển tiền sau khi xem livestream, thấy các tài khoản bình luận xác nhận trúng thưởng và đăng hình ảnh giao dịch chuyển tiền. Viện kiểm sát đối chiếu lời khai các bị cáo với lời khai của 311 bị hại.
- Sản phẩm không đúng như quảng cáo. Kết luận giám định ba viên đá do bị cáo Vũ Văn Hải giao nộp cho thấy các mẫu vật là đá hoa trắng nhuộm xanh, phủ sơn đen hoặc ghép với đá Quarzit đã xử lý màu, không phải ngọc quý như quảng cáo.
- Dòng tiền tập trung. Tiền của người xem được chuyển vào 25 tài khoản ngân hàng, sau đó tiếp tục luân chuyển qua nhiều tài khoản khác.
- Phân vai trong tổ chức. Ban đầu ba bị cáo chính làm thuê. Đến giữa tháng 11/2024, họ được người Trung Quốc rủ góp vốn để cùng tổ chức hoạt động lừa đảo.
- Chứng cứ điện tử. Dữ liệu thu thập từ 24 điện thoại của 23 bị cáo (cuộc gọi, tin nhắn, hình ảnh liên quan livestream) và kết quả nhận diện các trang Facebook của bị cáo và bị hại trùng khớp với lời khai.
3. Xác định tội danh: vì sao là “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”?
Các bị cáo bị xét xử về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS). Các dấu hiệu chính của tội này là: dùng thủ đoạn gian dối để làm cho người khác tin và tự nguyện giao tài sản, với ý thức chiếm đoạt. Trong vụ án này, các yếu tố gian dối gồm:
- Quảng cáo, giới thiệu đá như có khả năng ra ngọc quý, trong khi giám định cho thấy là đá nhuộm màu, sơn phủ.
- Dựng cảnh “trúng thưởng” bằng bình luận, hình ảnh giao dịch để tạo niềm tin.
- Người bị hại giao tiền vì tin vào các thông tin sai sự thật đó.
“Trò chơi may rủi” chỉ là vỏ bọc. Điểm quan trọng là cách trình bày của đường dây (“cắt đá, được ngọc hay không tùy may mắn”) không làm thay đổi bản chất gian dối. Khi kết quả đã được sắp đặt hoặc sản phẩm không có giá trị như quảng cáo, người tham gia không phải là người chơi bình đẳng trong một trò chơi có thật mà là người bị lừa. Đây là cơ sở để xác định họ là bị hại, không phải người cùng tham gia đánh bạc. Đây là nhận định pháp lý chung, quyết định cuối cùng thuộc về Tòa án dựa trên chứng cứ.
So sánh với tội Điều 290. Trong vụ lừa đảo “Công ty DC” tại Campuchia (do VKSND tỉnh Tuyên Quang truy tố), tội danh là Điều 290 BLHS (sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản). Còn ở vụ “cắt đá tìm ngọc”, các bị cáo bị xét xử theo Điều 174. Dù cả hai đều dùng mạng, tội danh khác nhau tùy thủ đoạn chính và cách cơ quan tố tụng xác định hành vi cấu thành tội. Việc chọn tội danh thuộc thẩm quyền cơ quan tiến hành tố tụng.
4. Trách nhiệm của từng đồng phạm
4.1. Nguyên tắc: chịu trách nhiệm “trong thời gian tham gia”
Hội đồng xét xử nhận định các bị cáo cùng thực hiện hành vi phạm tội theo sự phân công, phải chịu trách nhiệm đối với số tiền cùng đồng phạm chiếm đoạt trong thời gian tham gia. Nghĩa là mỗi bị cáo không bị tính toàn bộ 263,9 tỷ đồng mà chịu trách nhiệm theo giai đoạn mình tham gia. Ví dụ theo bản án:
| Bị cáo | Số tiền cùng đồng phạm chiếm đoạt trong thời gian tham gia | Số tiền hưởng lợi |
|---|---|---|
| Trần Thị Chi | Hơn 206,4 tỷ đồng | 167 triệu đồng |
| Vũ Văn Hải | Hơn 171,9 tỷ đồng | 110 triệu đồng |
| Dương Văn Cảnh | Hơn 73,2 tỷ đồng | 63 triệu đồng |
4.2. Vai trò và “hưởng lợi”
Đáng chú ý, số tiền mà các bị cáo thực nhận (tiền công, hoa hồng) nhỏ hơn rất nhiều so với số tiền đường dây chiếm đoạt. Hội đồng xét xử xác định số tiền công, hoa hồng thực nhận là một trong những căn cứ đánh giá vai trò và quyết định hình phạt. Điều này phản ánh nguyên tắc cá thể hóa hình phạt: mức án phụ thuộc vào vai trò, mức độ tham gia, số tiền thuộc trách nhiệm và nhân thân, không chỉ vào số tiền hưởng lợi.
4.3. Yếu tố “biết rõ”
Hội đồng xét xử xác định các bị cáo biết rõ thủ đoạn gian dối nhưng vẫn tham gia theo sự phân công để hưởng tiền công, hoa hồng hoặc lợi nhuận. Người làm thuê, nhân viên chăm sóc khách hàng, người quản lý nhóm đều có thể bị truy cứu nếu biết rõ tính chất gian dối và vẫn thực hiện.
4.4. Tình tiết giảm nhẹ
Viện kiểm sát ghi nhận các tình tiết như thành khẩn khai báo, đầu thú, tự nguyện hoặc nhờ người thân nộp lại một phần tiền hưởng lợi bất chính. Theo Điều 51 BLHS, các tình tiết này được Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt.
5. Quyền lợi của hơn 32.000 bị hại
- Số bị hại được ghi nhận và yêu cầu bồi thường còn hạn chế. Trong tổng số 32.167 bị hại, 311 người được Viện kiểm sát đối chiếu lời khai tại phiên tòa. Hội đồng xét xử buộc hoàn trả cho 211 bị hại với tổng gần 5,984 tỷ đồng.
- Phần lớn số tiền chưa được giải quyết trong bản án này. Đối với hơn 257,8 tỷ đồng do những người chưa xác định được nhân thân, lai lịch chuyển đến và chưa có yêu cầu bồi thường, Tòa án tách phần trách nhiệm dân sự để giải quyết bằng vụ án khác khi đủ điều kiện.
- Mức bồi hoàn thực tế phụ thuộc vào khả năng thu hồi. Số tiền đã nộp khắc phục hơn 2,264 tỷ đồng, còn lại hơn 3,719 tỷ đồng phải thanh toán. Với bị hại nằm ngoài số 211 người, việc được hoàn trả phụ thuộc vào việc họ được xác định tư cách và có yêu cầu hợp lệ.
Gợi ý cho người nghi mình từng bị lừa trong vụ này:
- Kiểm tra lại giao dịch chuyển tiền trong thời gian 2024 đến 2025 liên quan các livestream bán đá, mua cọc đá.
- Liên hệ Công an nơi cư trú hoặc cơ quan điều tra đã thụ lý, trình bày vụ việc và cung cấp sao kê, tin nhắn, ảnh chụp màn hình.
- Chủ động liên hệ TAND TP Quảng Ninh hoặc cơ quan giải quyết phần vụ án tách để biết thủ tục yêu cầu bồi thường.
- Chú ý thời hạn kháng cáo đối với phần bồi thường nếu mình đã có tư cách bị hại trong bản án (theo quy định chung của BLTTHS, thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án, nên cần đối chiếu cụ thể).
- Cảnh giác với “dịch vụ lấy lại tiền” quảng cáo trên mạng, thường là hình thức lừa đảo lần hai.
6. “Kẽ hở” quản lý tài khoản mạng xã hội: khung pháp lý và điểm cần theo dõi
6.1. Khung pháp lý hiện hành
Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng (có hiệu lực từ ngày 25/12/2024) đặt ra một số yêu cầu liên quan:
- Xác thực tài khoản: người dùng mạng xã hội phải xác thực tài khoản bằng số điện thoại di động tại Việt Nam, và chỉ tài khoản đã xác thực mới được đăng bài, bình luận, livestream, chia sẻ thông tin.
- Livestream thương mại: với tài khoản livestream nhằm mục đích thương mại, nhà cung cấp dịch vụ phải xác thực bằng số định danh cá nhân.
- Gỡ nội dung vi phạm: nhà cung cấp dịch vụ phải gỡ bỏ nội dung vi phạm pháp luật trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của cơ quan chức năng.
- Khóa tài khoản vi phạm: có thể tạm khóa hoặc khóa vĩnh viễn tài khoản, trang, nhóm, kênh mạng xã hội thường xuyên vi phạm.
- Trách nhiệm của chủ tài khoản: người sử dụng dịch vụ mạng xã hội phải chịu trách nhiệm quản lý nội dung đăng tải trên tài khoản, trang, kênh của mình.
- Nhà cung cấp xuyên biên giới: tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài cung cấp thông tin xuyên biên giới vào Việt Nam (đáp ứng điều kiện luật định) cũng phải thực hiện các nghĩa vụ liên quan, kể cả xác thực tài khoản.
6.2. Những điểm cần theo dõi (nhận định chung, không phải kết luận về vụ án)
Bản án và thông tin báo chí không nêu chi tiết về việc tài khoản Facebook trong vụ án được tạo lập, xác thực hay vận hành như thế nào. Vì vậy các điểm dưới đây chỉ là nhận định chung về rủi ro khi quản lý tài khoản mạng xã hội trong các vụ lừa đảo kiểu này:
- Tài khoản có thể được lập bằng thông tin của người khác. Việc xác thực bằng số điện thoại hoặc giấy tờ không loại trừ nguy cơ tài khoản được đăng ký bằng thông tin mua, thuê hoặc mượn.
- Đối tượng thực hiện ở nước ngoài. Livestream được thực hiện từ ngoài lãnh thổ nhưng nhắm vào người xem tiếng Việt, gây khó khăn cho việc kiểm tra, thu thập chứng cứ và xử lý nhà điều hành.
- Tốc độ lan tỏa nhanh hơn tốc độ gỡ bỏ. Một livestream có thể thu hút nhiều người trong thời gian ngắn, trong khi thủ tục yêu cầu gỡ có độ trễ nhất định.
- Bình luận, hình ảnh giả để tạo niềm tin. Các tài khoản “đồng bọn” bình luận xác nhận trúng thưởng, đăng ảnh chuyển tiền khó phân biệt với người dùng thật.
- Khâu thanh toán qua tài khoản ngân hàng. 25 tài khoản ngân hàng nhận hơn 114.000 giao dịch cho thấy việc kiểm soát tài khoản nhận tiền cũng quan trọng không kém việc kiểm soát tài khoản mạng xã hội.
- Cho thuê, bán tài khoản. Người cho mượn, cho thuê, bán tài khoản mạng xã hội hoặc tài khoản ngân hàng cho đường dây lừa đảo có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu biết hoặc có cơ sở biết mục đích sử dụng.
7. Bài học cảnh giác cho người dân
Dấu hiệu nhận biết lừa đảo livestream:
- Yêu cầu đặt cọc, chuyển tiền vào tài khoản cá nhân thay vì thanh toán qua nền tảng có cơ chế bảo vệ người mua.
- Nhiều bình luận đồng loạt xác nhận “trúng”, “ra ngọc”, hình ảnh chuyển tiền giống nhau.
- Quảng cáo khả năng lợi nhuận bất thường, “chắc chắn trúng”, áp lực thời gian “chốt ngay”.
- Không có hóa đơn, giấy chứng nhận giám định độc lập, thông tin pháp nhân bán hàng không rõ.
- Chủ trang không có địa chỉ, giấy phép kinh doanh rõ ràng.
Khuyến nghị:
- Không chuyển tiền cho tài khoản cá nhân khi mua hàng trên livestream, ưu tiên nền tảng thương mại điện tử có bảo vệ người mua.
- Kiểm tra thông tin chủ trang, người bán, giấy tờ kinh doanh trước khi giao dịch.
- Lưu bằng chứng: video livestream, bình luận, sao kê, tin nhắn.
- Báo cáo trang, tài khoản vi phạm cho nền tảng và trình báo công an sớm để tăng khả năng phong tỏa dòng tiền.
- Không cho mượn, cho thuê, bán tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, vì có thể bị liên đới trách nhiệm hình sự.
Kết luận
Vụ án “cắt đá tìm ngọc” cho thấy một chiêu trò lừa đảo có thể lan rộng đến hơn 32.000 người chỉ thông qua livestream và tài khoản mạng xã hội, với dòng tiền nhỏ lẻ tập trung vào một số tài khoản ngân hàng. Về pháp lý, bản án làm rõ nguyên tắc chịu trách nhiệm theo thời gian tham gia, đánh giá vai trò dựa trên mức độ tham gia và biết rõ thủ đoạn, đồng thời tách phần bồi thường cho hàng chục nghìn bị hại chưa được xác định. Với người dân, cảnh giác khi giao dịch qua livestream và chủ động trình báo khi bị lừa là những việc quan trọng nhất. Nếu bạn cần tư vấn pháp lý khi bị lừa đảo qua mạng hoặc khi có liên quan đến tài khoản, dòng tiền trong vụ việc tương tự, hãy liên hệ 0369 151515 để được tư vấn chi tiết.
Cần luật sư hỗ trợ? Xem dịch vụ Luật sư Hình sự của Luật sư Trần Duy Huy hoặc gọi 0369 15 15 15.