Tội không tố giác tội phạm được quy định tại Điều 380 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 3 năm tù. Điều 380 quy định hình phạt cho người biết rõ tội phạm mà không tố giác; còn điều kiện và các trường hợp được loại trừ trách nhiệm được quy định tại Điều 20 phần chung.
Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội không tố giác tội phạm đối với người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 380 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: cảnh cáo, phạt tiền 20 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 380 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 380. Tội không tố giác tội phạm
1. Người nào biết rõ một trong các tội phạm quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 14 của Bộ luật này đang được chuẩn bị hoặc một trong các tội phạm quy định tại Điều 379 của Bộ luật này đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác, nếu không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 20 của Bộ luật này, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Người không tố giác nếu đã có hành động can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 380 BLHS 2026 khác gì Điều 390 BLHS 2015?
So với Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 380 có các thay đổi sau:
- Khoản 1: mức phạt “cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” → “cảnh cáo, phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”
Dấu hiệu pháp lý của tội không tố giác tội phạm
Người phạm tội biết rõ một trong các trường hợp sau mà không tố giác:
- Tội phạm thuộc khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 14 đang được chuẩn bị;
- Tội phạm thuộc Điều 379 (tội che giấu tội phạm) đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện.
Không phải chịu trách nhiệm theo Điều 380 nếu thuộc khoản 2, khoản 3 Điều 20: người thân thích (ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng) và người bào chữa, trừ các ngoại lệ điều luật đó nêu. Hình phạt gồm cảnh cáo, phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm. Người đã can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt.
Khung hình phạt tội không tố giác tội phạm theo Điều 380
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | cảnh cáo, phạt tiền 20 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội không tố giác tội phạm bị phạt bao nhiêu năm tù?
Cảnh cáo, phạt tiền 20 triệu–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm (khoản 1). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội không tố giác tội phạm là bao lâu?
05 năm với khoản 1, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 380 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội không tố giác tội phạm cần dùng số Điều 380 theo bộ luật mới.
Vợ biết chồng phạm tội mà không báo có bị xử lý không?
Thông thường không, vì vợ, chồng thuộc nhóm người thân thích được loại trừ theo khoản 2 Điều 20, trừ trường hợp không tố giác các tội thuộc Chương XII (xâm phạm an ninh quốc gia) hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 379.
Đã khuyên can người phạm tội thì có được miễn trách nhiệm không?
Có thể. Khoản 2 Điều 380 cho phép miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt nếu người không tố giác đã can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm.
Luật sư bào chữa tội không tố giác tội phạm
Kết quả một vụ án không tố giác tội phạm phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội không tố giác tội phạm thường tập trung vào:
- Xác định người bị buộc tội có “biết rõ” tội phạm hay chỉ nghe nói, nghi ngờ.
- Kiểm tra quan hệ thân thích để áp dụng khoản 2 Điều 20.
- Đề nghị miễn trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 380 khi có hành vi can ngăn.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →