Điều 34 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về mục đích của hình phạt, thay cho Điều 31 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Hình phạt không chỉ để trừng trị mà còn nhằm giáo dục và phòng ngừa, đây là cơ sở để Tòa án cân nhắc mức án.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa giảm nhẹ hình phạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 34 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 31 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VI – HÌNH PHẠT |
Toàn văn Điều 34 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 34. Mục đích của hình phạt
Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người phạm tội, pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự mà còn giáo dục ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 34 BLHS 2026 khác gì Điều 31 BLHS 2015?
Nội dung Điều 34 về cơ bản giữ nguyên Điều 31 Bộ luật Hình sự 2015; bộ luật mới chỉ điều chỉnh câu chữ ở đoạn, không thay đổi mức phạt và dấu hiệu định tội.
Nội dung chính của Điều 34
Điều 34 nêu hai nhóm mục đích của hình phạt:
- Phòng ngừa riêng: trừng trị và giáo dục người phạm tội, pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tuân theo pháp luật, ngăn ngừa họ phạm tội mới.
- Phòng ngừa chung: giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.
Mục đích này giải thích vì sao pháp luật cho phép miễn hình phạt (Điều 62), xử dưới mức thấp nhất của khung (Điều 57) hoặc cho hưởng án treo (Điều 68): khi không cần cách ly khỏi xã hội mà vẫn đạt mục đích giáo dục, Tòa án có thể chọn biện pháp nhẹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Điều 34 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 31 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về mục đích của hình phạt cần dùng số Điều 34 theo bộ luật mới.
Vì sao cùng một tội mà mức án mỗi người khác nhau?
Vì Tòa án cân nhắc mục đích hình phạt cùng tính chất hành vi, nhân thân, tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng (Điều 53) để chọn mức đủ để giáo dục, phòng ngừa, không nặng hơn mức cần thiết.
Mục đích hình phạt có giúp xin án treo không?
Có thể là một lập luận. Khi người phạm tội có nhân thân tốt, nhiều tình tiết giảm nhẹ và không cần cách ly khỏi xã hội, luật sư có thể đề nghị án treo vì vẫn đạt mục đích giáo dục, phòng ngừa.
Luật sư bào chữa để được áp dụng hình phạt phù hợp
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa giảm nhẹ hình phạt thường hỗ trợ:
- Lập luận về mục đích giáo dục, phòng ngừa để đề nghị mức án phù hợp.
- Đề nghị áp dụng án treo, cải tạo không giam giữ khi không cần cách ly khỏi xã hội.
- Trình bày hoàn cảnh, nhân thân của người bị buộc tội tại phiên tòa.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →