Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt được quy định tại Điều 311 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù. Điều 311 bảo vệ sự tôn nghiêm đối với người đã khuất: thi thể, mồ mả và hài cốt, cùng đồ vật để trong mộ, trên mộ.
Luật sư Trần Duy Huy tóm tắt điểm khác giữa luật cũ và mới, các khung hình phạt và vai trò của luật sư bào chữa tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt đối với người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 311 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm; khoản 2: tù 2 năm–7 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Không thuộc diện chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 79) |
Toàn văn Điều 311 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 311. Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt
1. Người nào đào, phá mồ mả, chiếm đoạt đồ vật để ở trong mộ, trên mộ hoặc thực hiện hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
b) Chiếm đoạt hoặc hủy hoại vật có giá trị lịch sử, văn hóa;
c) Vì động cơ đê hèn;
d) Chiếm đoạt bộ phận thi thể, hài cốt.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 311 BLHS 2026 khác gì Điều 319 BLHS 2015?
Nội dung Điều 311 về cơ bản giữ nguyên Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015; bộ luật mới chỉ điều chỉnh câu chữ ở khoản 1, không thay đổi mức phạt và dấu hiệu định tội.
Dấu hiệu pháp lý của tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt
Các hành vi thuộc tội này gồm:
- Đào, phá mồ mả;
- Chiếm đoạt đồ vật để ở trong mộ hoặc trên mộ;
- Hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt (ví dụ tự ý di dời, làm hư hỏng, xúc phạm thi thể).
Tội này không đòi hỏi hậu quả về tài sản: chỉ cần thực hiện hành vi là tội phạm đã hoàn thành. Khung từ 02 năm đến 07 năm tù áp dụng khi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; chiếm đoạt hoặc hủy hoại vật có giá trị lịch sử, văn hóa; vì động cơ đê hèn; hoặc chiếm đoạt bộ phận thi thể, hài cốt.
Khung hình phạt tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt theo Điều 311
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là cải tạo không giam giữ đến 2 năm, tù 3 tháng–2 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Điều 311 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt cần dùng số Điều 311 theo bộ luật mới.
Tranh chấp đất có mồ mả, tự ý bốc mộ có bị xử lý hình sự không?
Có thể. Tự ý đào, di dời mộ của người khác khi chưa được gia đình người đã khuất đồng ý có thể bị xem xét theo Điều 311, kể cả khi người thực hiện cho rằng mình có quyền đối với thửa đất. Tranh chấp đất nên giải quyết qua cơ quan có thẩm quyền trước.
Lấy đồ trong mộ có bị tính là tội trộm cắp không?
Hành vi chiếm đoạt đồ vật để trong mộ, trên mộ được quy định riêng tại Điều 311. Nếu là vật có giá trị lịch sử, văn hóa thì thuộc khung tăng nặng từ 02 năm đến 07 năm tù.
Luật sư bào chữa tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt
Kết quả một vụ án xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt thường tập trung vào:
- Làm rõ quyền và sự đồng ý của thân nhân người đã khuất trong các vụ di dời, cải táng.
- Phân biệt với tranh chấp dân sự về quyền sử dụng đất có mồ mả.
- Bảo vệ quyền lợi gia đình có mồ mả bị xâm phạm: tố giác, yêu cầu bồi thường, khôi phục phần mộ.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →