Tội trốn thuế được quy định tại Điều 183 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội trốn thuế có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 183 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 200 triệu–1 tỷ đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 3 tháng–1 năm; khoản 2: phạt tiền 1 tỷ–3 tỷ đồng, tù 1 năm–3 năm; khoản 3: phạt tiền 3 tỷ–9 tỷ đồng, tù 3 năm–7 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: ít nghiêm trọng; khoản 3: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 05 năm; khoản 3: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79) |
Toàn văn Điều 183 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 183. Tội trốn thuế
1. Người nào trốn thuế với số tiền từ 300.000.000 đồng đến dưới 600.000.000 đồng hoặc từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 170, 171, 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 185, 236, 237, 239, 240, 295, 296, 297, 300 và 302 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Số tiền trốn thuế từ 600.000.000 đồng đến dưới 2.000.000.000 đồng;
c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
d) Phạm tội 02 lần trở lên;
đ) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội trốn thuế với số tiền 2.000.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 9.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
5. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:
a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng;
b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 6.000.000.000 đồng;
c) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 6.000.000.000 đồng đến 20.000.000.000 đồng;
d) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
đ) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 183 BLHS 2026 khác gì Điều 200 BLHS 2015?
So với Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 183 có các thay đổi sau:
- Khoản 1: 100 triệu đồng, 300 triệu đồng → 300 triệu đồng, 600 triệu đồng, 100 triệu đồng
- Điểm b khoản 2: 300 triệu đồng → 600 triệu đồng; 1 tỷ đồng → 2 tỷ đồng
- Khoản 3: 1 tỷ đồng → 2 tỷ đồng
- Khoản 1: mức phạt “tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm” → “tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm”
- Điểm c khoản 5: mức phạt “tiền từ 3 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 6 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng”
- Điểm đ khoản 5: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm”
- Khoản 2: mức phạt “tiền từ 500 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm”
- Khoản 3: mức phạt “tiền từ 1,5 tỷ đồng đến 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm” → “tiền từ 3 tỷ đồng đến 9 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm”
- Khoản 4: mức phạt “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản” → “tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản”
- Điểm b khoản 5: mức phạt “tiền từ 1 tỷ đồng đến 3 tỷ đồng” → “tiền từ 2 tỷ đồng đến 6 tỷ đồng”
Ngoài ra còn 11 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở khoản 5, điểm d khoản 5. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội trốn thuế theo Điều 183
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 200 triệu–1 tỷ đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 3 tháng–1 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 1 tỷ–3 tỷ đồng, tù 1 năm–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 3 | phạt tiền 3 tỷ–9 tỷ đồng, tù 3 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội trốn thuế bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 200 triệu–1 tỷ đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 3 tháng–1 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội trốn thuế là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 05 năm với khoản 2; 10 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế không?
Có. Điều 183 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.
Điều 183 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội trốn thuế cần dùng số Điều 183 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội trốn thuế
Trong vụ án trốn thuế, mỗi tình tiết về hành vi, hậu quả và nhân thân đều có thể làm thay đổi khung hình phạt. Người bị buộc tội có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa từ khi bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội trốn thuế thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →