Tội thao túng thị trường chứng khoán được quy định tại Điều 195 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 7 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội thao túng thị trường chứng khoán có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 195 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 1 tỷ–4 tỷ đồng, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: phạt tiền 4 tỷ–8 tỷ đồng, tù 2 năm–7 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79) |
Toàn văn Điều 195 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 195. Tội thao túng thị trường chứng khoán
1. Người nào thao túng thị trường chứng khoán, thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 8.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Thu lợi bất chính 1.500.000.000 đồng trở lên;
c) Gây thiệt hại cho nhà đầu tư 3.000.000.000 đồng trở lên;
d) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:
a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;
b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 20.000.000.000 đồng;
c) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 195 BLHS 2026 khác gì Điều 211 BLHS 2015?
So với Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 195 có các thay đổi sau:
- Điểm d khoản 4: mức phạt “tiền từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 1 tỷ đồng đến 4 tỷ đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm”
- Khoản 1: mức phạt “tiền từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 1 tỷ đồng đến 4 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”
- Khoản 2: mức phạt “tiền từ 2 tỷ đồng đến 4 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm” → “tiền từ 4 tỷ đồng đến 8 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm”
- Khoản 3: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 250 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”
- Điểm a khoản 4: mức phạt “tiền từ 2 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng” → “tiền từ 4 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng”
- Điểm b khoản 4: mức phạt “tiền từ 5 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng” → “tiền từ 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng”
- Bỏ điểm a khoản 1 (BLHS 2015): “Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng với nhau liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo;”
- Bỏ điểm b khoản 1 (BLHS 2015): “Thông đồng với người khác đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua bán chứng khoán mà không…”
- Bỏ điểm c khoản 1 (BLHS 2015): “Liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho…”
- Bỏ điểm d khoản 1 (BLHS 2015): “Giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao…”
Ngoài ra còn 2 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở khoản 4, điểm c khoản 4. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội thao túng thị trường chứng khoán theo Điều 195
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 1 tỷ–4 tỷ đồng, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 4 tỷ–8 tỷ đồng, tù 2 năm–7 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội thao túng thị trường chứng khoán bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 1 tỷ–4 tỷ đồng, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 7 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội thao túng thị trường chứng khoán là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội thao túng thị trường chứng khoán không?
Có. Điều 195 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.
Điều 195 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội thao túng thị trường chứng khoán cần dùng số Điều 195 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội thao túng thị trường chứng khoán
Kết quả một vụ án thao túng thị trường chứng khoán phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội thao túng thị trường chứng khoán thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →