Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước được quy định tại Điều 186 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 5 năm tù.
Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội mua bán trái phép hóa đơn có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 186 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Mức phạt | khoản 1: phạt tiền 100 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: phạt tiền 400 triệu–1 tỷ đồng, tù 1 năm–5 năm |
| Loại tội phạm | khoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng (Điều 9) |
| Thời hiệu truy cứu | khoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm (Điều 29) |
| Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi | Không chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12) |
| Pháp nhân thương mại | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79) |
Toàn văn Điều 186 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 186. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước
1. Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số;
b) Trị giá hàng hóa, dịch vụ và thuế ghi trên hóa đơn, chứng từ từ 300.000.000 đồng đến dưới 900.000.000 đồng;
c) Thu lợi bất chính từ 60.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
d) Hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi 100 số trở lên hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung 30 số trở lên;
đ) Trị giá hàng hóa, dịch vụ và thuế ghi trên hóa đơn, chứng từ 900.000.000 đồng trở lên;
e) Thu lợi bất chính 200.000.000 đồng trở lên;
g) Gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước 200.000.000 đồng trở lên;
h) Tái phạm nguy hiểm.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị phạt như sau:
a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng;
c) Trường hợp quy định tại Điều 81 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 186 BLHS 2026 khác gì Điều 203 BLHS 2015?
So với Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 186 có các thay đổi sau:
- Điểm e khoản 2, điểm g khoản 2: 100 triệu đồng → 200 triệu đồng
- Điểm d khoản 4: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm”
- Khoản 1: mức phạt “tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 100 triệu đồng đến 400 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”
- Khoản 2: mức phạt “tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 400 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm”
- Khoản 3: mức phạt “tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm” → “tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”
- Điểm a khoản 4: mức phạt “tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng” → “tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng”
- Điểm b khoản 4: mức phạt “tiền từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng” → “tiền từ 1 tỷ đồng đến 2 tỷ đồng”
- Bổ sung điểm a khoản 1: “Ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số;”
- Bổ sung điểm b khoản 1: “Trị giá hàng hóa, dịch vụ và thuế ghi trên hóa đơn, chứng từ từ 300.000.000 đồng đến dưới 900.000.000 đồng;”
- Bổ sung điểm c khoản 1: “Thu lợi bất chính từ 60.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.”
Ngoài ra còn 1 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở điểm d khoản 2, khoản 4, điểm c khoản 4. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.
Khung hình phạt tội mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 186
| Khoản | Mức phạt | Loại tội phạm | Thời hiệu |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | phạt tiền 100 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm | Ít nghiêm trọng | 05 năm |
| Khoản 2 | phạt tiền 400 triệu–1 tỷ đồng, tù 1 năm–5 năm | Nghiêm trọng | 10 năm |
Câu hỏi thường gặp
Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước bị phạt bao nhiêu năm tù?
Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 100 triệu–400 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 5 năm tù (khoản 2). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.
Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội mua bán trái phép hóa đơn là bao lâu?
05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.
Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép hóa đơn không?
Có. Điều 186 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.
Điều 186 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội mua bán trái phép hóa đơn cần dùng số Điều 186 theo bộ luật mới.
Luật sư bào chữa tội mua bán trái phép hóa đơn
Kết quả một vụ án mua bán trái phép hóa đơn phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.
Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội mua bán trái phép hóa đơn thường tập trung vào:
- Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
- Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →