Điều 178 Bộ luật Hình sự 2026: tội đầu cơ

22/11/2026

// Tác giả

admin

Tội đầu cơ được quy định tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2026, thay cho Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Mức phạt cao nhất là 15 năm tù.

Bài viết dưới đây, Luật sư Trần Duy Huy đối chiếu điều luật cũ và mới, phân tích khung hình phạt và những việc một luật sư bào chữa tội đầu cơ có thể làm cho người bị buộc tội và gia đình.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Nội dungQuy định
Điều luật mớiĐiều 178 Bộ luật Hình sự 2026
Điều luật cũ tương ứngĐiều 196 Bộ luật Hình sự 2015
Ngày có hiệu lực01/3/2027
Mức phạtkhoản 1: phạt tiền 60 triệu–600 triệu đồng, tù 6 tháng–3 năm; khoản 2: phạt tiền 600 triệu–3 tỷ đồng, tù 3 năm–7 năm; khoản 3: phạt tiền 3 tỷ–10 tỷ đồng, tù 7 năm–15 năm
Loại tội phạmkhoản 1: ít nghiêm trọng; khoản 2: nghiêm trọng; khoản 3: rất nghiêm trọng (Điều 9)
Thời hiệu truy cứukhoản 1: 05 năm; khoản 2: 10 năm; khoản 3: 15 năm (Điều 29)
Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổiKhông chịu trách nhiệm hình sự về tội này (Điều 12)
Pháp nhân thương mạiCó thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 79)

Toàn văn Điều 178 Bộ luật Hình sự 2026

Điều 178. Tội đầu cơ

1. Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 600.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Hàng hóa trị giá từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;

b) Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

d) Hàng hóa trị giá từ 3.000.000.000 đồng đến dưới 6.000.000.000 đồng;

đ) Thu lợi bất chính từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 2.000.000.000 đồng;

e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Hàng hóa trị giá 6.000.000.000 đồng trở lên;

b) Thu lợi bất chính 2.000.000.000 đồng trở lên;

c) Tái phạm nguy hiểm.

4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

5. Pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự về tội này, thì bị xử phạt như sau:

a) Trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 600.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng;

b) Trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 8.000.000.000 đồng;

c) Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 8.000.000.000 đồng đến 18.000.000.000 đồng;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm.

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.

Điều 178 BLHS 2026 khác gì Điều 196 BLHS 2015?

So với Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 178 có các thay đổi sau:

  • Điểm a khoản 1: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng; 1,5 tỷ đồng → 3 tỷ đồng
  • Điểm b khoản 1: 100 triệu đồng → 200 triệu đồng; 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng
  • Điểm d khoản 2: 1,5 tỷ đồng → 3 tỷ đồng; 3 tỷ đồng → 6 tỷ đồng
  • Điểm đ khoản 2: 500 triệu đồng → 1 tỷ đồng; 1 tỷ đồng → 2 tỷ đồng
  • Điểm a khoản 3: 3 tỷ đồng → 6 tỷ đồng
  • Điểm b khoản 3: 1 tỷ đồng → 2 tỷ đồng
  • Điểm d khoản 5: bỏ “phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng,”
  • Khoản 1: mức phạt “tiền từ 30 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm” → “tiền từ 60 triệu đồng đến 600 triệu đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”
  • Khoản 2: mức phạt “tiền từ 300 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm” → “tiền từ 600 triệu đồng đến 3 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm”
  • Khoản 3: mức phạt “tiền từ 1,5 tỷ đồng đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm” → “tiền từ 3 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm”

Ngoài ra còn 4 thay đổi khác; điều chỉnh câu chữ ở khoản 5. Xem toàn văn điều luật ở trên để đối chiếu đầy đủ.

Khung hình phạt tội đầu cơ theo Điều 178

KhoảnMức phạtLoại tội phạmThời hiệu
Khoản 1phạt tiền 60 triệu–600 triệu đồng, tù 6 tháng–3 nămÍt nghiêm trọng05 năm
Khoản 2phạt tiền 600 triệu–3 tỷ đồng, tù 3 năm–7 nămNghiêm trọng10 năm
Khoản 3phạt tiền 3 tỷ–10 tỷ đồng, tù 7 năm–15 nămRất nghiêm trọng15 năm

Câu hỏi thường gặp

Tội đầu cơ bị phạt bao nhiêu năm tù?

Khung nhẹ nhất (khoản 1) là phạt tiền 60 triệu–600 triệu đồng, tù 6 tháng–3 năm; mức cao nhất là 15 năm tù (khoản 3). Mức cụ thể tùy hành vi, hậu quả và tình tiết của từng vụ việc.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tội đầu cơ là bao lâu?

05 năm với khoản 1; 10 năm với khoản 2; 15 năm với khoản 3, tính từ ngày tội phạm được thực hiện (Điều 29). Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đầu cơ không?

Có. Điều 178 thuộc danh sách tội mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 79, khi đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 78.

Điều 178 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?

Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tội đầu cơ cần dùng số Điều 178 theo bộ luật mới.

Luật sư bào chữa tội đầu cơ

Kết quả một vụ án đầu cơ phụ thuộc nhiều vào việc chứng cứ được thu thập, đánh giá ra sao ngay từ giai đoạn điều tra. Luật sư có thể tham gia từ khi người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc khởi tố.

Với người bị buộc tội, luật sư bào chữa tội đầu cơ thường tập trung vào:

  • Gặp người bị tạm giữ, bị can để nắm sự việc; tham gia các buổi lấy lời khai, hỏi cung.
  • Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kết luận giám định, định giá (nếu có).
  • Đề nghị xác định đúng tội danh và khung hình phạt khi có căn cứ.
  • Thu thập tình tiết giảm nhẹ theo Điều 54, hỗ trợ khắc phục hậu quả.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

← Điều 177 | Mục lục BLHS 2026 | Điều 179 →

Kiểm duyệt nội dung: Luật sư Trần Duy Huy – thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Giám đốc Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN).
Bài viết mang tính tham khảo theo quy định pháp luật tại thời điểm đăng. Để được tư vấn cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ 0369 15 15 15.
GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo