Điều 61 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về quyết định hình phạt trong đồng phạm, thay cho Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Trong vụ án đồng phạm, mỗi người bị xử theo vai trò và mức độ tham gia của chính mình.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư xin giảm nhẹ hình phạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 61 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VIII – QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT |
Toàn văn Điều 61 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 61. Quyết định hình phạt trong trường hợp đồng phạm
Khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm, Tòa án phải xét đến tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.
Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự thuộc người đồng phạm nào, thì chỉ áp dụng đối với người đó.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 61 BLHS 2026 khác gì Điều 58 BLHS 2015?
Nội dung Điều 61 giữ nguyên Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015. Thay đổi trực tiếp là số điều, do bộ luật mới sắp xếp lại toàn bộ hệ thống điều luật.
Nội dung chính của Điều 61
Khi quyết định hình phạt cho người đồng phạm, Tòa án phải xét:
- Tính chất của đồng phạm, có phải phạm tội có tổ chức hay không.
- Tính chất và mức độ tham gia của từng người: tổ chức, thực hành, xúi giục, giúp sức (Điều 17).
Tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự thuộc người nào thì chỉ áp dụng cho người đó. Ví dụ, một người tái phạm thì tình tiết này không ảnh hưởng đến người đồng phạm khác. Người giúp sức lần đầu có vai trò không đáng kể có thể được xử dưới mức thấp nhất của khung (điểm a khoản 2 Điều 57).
Câu hỏi thường gặp
Điều 61 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 58 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về quyết định hình phạt trong đồng phạm cần dùng số Điều 61 theo bộ luật mới.
Người giúp sức có bị xử nặng như người thực hành không?
Không nhất thiết. Tòa án cân nhắc mức độ tham gia; người giúp sức có vai trò không đáng kể thường được xử nhẹ hơn, có thể dưới mức thấp nhất của khung.
Người cùng vụ được bồi thường thay thì mình có được giảm nhẹ không?
Tình tiết giảm nhẹ thuộc người nào chỉ áp dụng cho người đó. Mỗi người cần có tình tiết giảm nhẹ của chính mình.
Luật sư bào chữa, đề nghị mức hình phạt phù hợp
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư xin giảm nhẹ hình phạt thường hỗ trợ:
- Làm rõ vai trò thực tế, tách biệt với vai trò bị quy kết trong cáo trạng.
- Đề nghị áp dụng điểm a khoản 2 Điều 57 cho người giúp sức có vai trò không đáng kể.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ riêng cho thân chủ.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →