Điều 45 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về cấm cư trú, thay cho Điều 42 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Cấm cư trú là hình phạt bổ sung, chỉ áp dụng kèm theo hình phạt tù.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa giảm nhẹ hình phạt.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 45 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 42 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương VI – HÌNH PHẠT |
Toàn văn Điều 45 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 45. Cấm cư trú
Cấm cư trú là buộc người bị kết án phạt tù không được tạm trú hoặc thường trú ở một số địa phương nhất định. Thời hạn cấm cư trú là từ 01 năm đến 05 năm kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 45 BLHS 2026 khác gì Điều 42 BLHS 2015?
So với Điều 42 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 45 có các thay đổi sau:
- Đoạn: “định” → “định. Thời hạn cấm cư trú là từ 01 năm đến 05 năm kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù”
- Bỏ đoạn (BLHS 2015): “Thời hạn cấm cư trú là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù.”
Nội dung chính của Điều 45
Hình phạt cấm cư trú có các đặc điểm:
- Buộc người bị kết án phạt tù không được tạm trú hoặc thường trú ở một số địa phương nhất định.
- Thời hạn từ 01 năm đến 05 năm, tính từ ngày chấp hành xong hình phạt tù.
- Chỉ áp dụng khi điều luật về tội đó có quy định hình phạt cấm cư trú.
Mục đích là ngăn người bị kết án quay lại nơi đã phạm tội hoặc nơi có điều kiện tái phạm. Khác với quản chế (Điều 46) buộc phải ở một nơi, cấm cư trú chỉ cấm ở một số nơi.
Câu hỏi thường gặp
Điều 45 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 42 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về cấm cư trú cần dùng số Điều 45 theo bộ luật mới.
Bị cấm cư trú có được về quê không?
Được, nếu quê không thuộc các địa phương bị cấm theo bản án. Người bị kết án chỉ không được tạm trú, thường trú tại những địa phương mà Tòa án đã xác định.
Cấm cư trú khác quản chế thế nào?
Cấm cư trú là cấm ở một số địa phương nhất định; quản chế là buộc phải cư trú, làm ăn tại một địa phương dưới sự giám sát và kèm một số hạn chế quyền.
Luật sư bào chữa liên quan hình phạt bổ sung
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa giảm nhẹ hình phạt thường hỗ trợ:
- Đề nghị không áp dụng hình phạt bổ sung khi điều luật chỉ quy định “có thể”.
- Đề nghị phạm vi địa phương bị cấm hợp lý, không ảnh hưởng đến sinh kế, gia đình.
- Tư vấn nghĩa vụ chấp hành sau khi ra tù.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →