Điều 27 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về thi hành mệnh lệnh của cấp trên, thay cho Điều 26 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027. Quy định này áp dụng riêng cho người trong lực lượng vũ trang nhân dân khi thi hành mệnh lệnh để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa loại trừ trách nhiệm hình sự.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 27 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 26 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương IV – NHỮNG TRƯỜNG HỢP LOẠI TRỪ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ |
Toàn văn Điều 27 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 27. Thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên
Người thực hiện hành vi gây thiệt hại trong khi thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên trong lực lượng vũ trang nhân dân để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nếu đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh nhưng người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành mệnh lệnh đó, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp này người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự.
Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 409, khoản 2 Điều 410 và khoản 2 Điều 411 của Bộ luật này.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 27 BLHS 2026 khác gì Điều 26 BLHS 2015?
Nội dung Điều 27 giữ nguyên Điều 26 Bộ luật Hình sự 2015. Thay đổi trực tiếp là số điều, do bộ luật mới sắp xếp lại toàn bộ hệ thống điều luật.
Nội dung chính của Điều 27
Người thi hành mệnh lệnh gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện:
- Thuộc lực lượng vũ trang nhân dân và thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc cấp trên để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
- Đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo người ra mệnh lệnh.
- Người ra mệnh lệnh vẫn yêu cầu chấp hành.
Khi đó, người ra mệnh lệnh phải chịu trách nhiệm hình sự. Quy định này không áp dụng với các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh tại khoản 2 Điều 409, khoản 2 Điều 410 và khoản 2 Điều 411.
Câu hỏi thường gặp
Điều 27 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 26 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về thi hành mệnh lệnh của cấp trên cần dùng số Điều 27 theo bộ luật mới.
Người dân thường làm theo lệnh cấp trên ở công ty có được áp dụng điều này không?
Không. Điều 27 chỉ áp dụng cho người trong lực lượng vũ trang nhân dân thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Người lao động làm theo chỉ đạo trái pháp luật vẫn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.
Không báo cáo lại mà vẫn thi hành mệnh lệnh thì sao?
Điều kiện miễn trách nhiệm là đã thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo. Nếu không báo cáo, người thi hành có thể không được áp dụng Điều 27.
Luật sư bào chữa theo hướng loại trừ trách nhiệm hình sự
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa loại trừ trách nhiệm hình sự thường hỗ trợ:
- Thu thập chứng cứ về mệnh lệnh và quy trình báo cáo đã thực hiện.
- Xác định trách nhiệm của người ra mệnh lệnh.
- Đánh giá vụ việc có thuộc trường hợp loại trừ tại Điều 409, 410, 411 hay không.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →