Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026 quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự, thay cho Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, áp dụng từ ngày 01/3/2027.
Bài viết dưới đây trình bày toàn văn điều luật, điểm khác so với luật cũ và cách quy định này được áp dụng trong vụ án; phần cuối nêu khi nào nên cần luật sư bào chữa cho người dưới 18 tuổi.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Điều luật mới | Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026 |
| Điều luật cũ tương ứng | Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 |
| Ngày có hiệu lực | 01/3/2027 |
| Thuộc | Chương III – TỘI PHẠM |
Toàn văn Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026
Điều 12. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự
1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác.
2. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 105, 116, 123, 124, 125, 126, 132, 133, 151, 152, 153, 154, 156, 161, 234, 235, 236, 237, 238, 252, 253, 278, 288, 294 và 295 của Bộ luật này, trừ trường hợp điều luật có quy định khác.
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026.
Điều 12 BLHS 2026 khác gì Điều 12 BLHS 2015?
So với Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 (đã sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Điều 12 có các thay đổi sau:
- Khoản 2: danh sách điều luật được dẫn bỏ Điều 272, 274, 275
Như vậy, từ ngày 01/3/2027, người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi không còn phải chịu trách nhiệm hình sự về ba tội công nghệ cao nay quy định tại Điều 272 (truy cập trái phép hệ thống thông tin, phương tiện điện tử), Điều 274 (can thiệp trái phép vào dữ liệu điện tử) và Điều 275 (can thiệp trái phép chức năng vận hành của hệ thống thông tin hoặc phương tiện điện tử). Các tội còn lại trong danh sách vẫn giữ, chỉ đổi số điều.
Nội dung chính của Điều 12
Bộ luật Hình sự chia tuổi chịu trách nhiệm hình sự thành hai mức:
- Từ đủ 16 tuổi trở lên: chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ trường hợp Bộ luật có quy định khác.
- Từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: chỉ chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng thuộc 25 điều luật liệt kê tại khoản 2, như giết người (Điều 105), cố ý gây thương tích (Điều 116), hiếp dâm (Điều 123), cướp tài sản (Điều 151), trộm cắp tài sản (Điều 156), mua bán trái phép chất ma túy (Điều 237).
- Dưới 14 tuổi: không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Tuổi được tính theo ngày, tháng, năm sinh tại thời điểm thực hiện hành vi. Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội còn tuân theo Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024.
Câu hỏi thường gặp
Điều 12 Bộ luật Hình sự 2026 tương ứng điều nào của BLHS 2015?
Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015. Từ ngày 01/3/2027, khi dẫn quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự cần dùng số Điều 12 theo bộ luật mới.
Người 15 tuổi trộm cắp tài sản có phải chịu trách nhiệm hình sự không?
Chỉ khi hành vi thuộc khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 156 (tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng), ví dụ chiếm đoạt tài sản trị giá từ 400 triệu đồng trở lên. Ở khoản 1, khoản 2, người 15 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng có thể bị xử lý theo quy định về xử lý vi phạm hành chính.
Con dưới 16 tuổi gây thiệt hại thì cha mẹ có phải bồi thường không?
Có. Theo Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015, người chưa đủ 15 tuổi gây thiệt hại thì cha mẹ phải bồi thường; người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi bồi thường bằng tài sản của mình, nếu không đủ thì cha mẹ bồi thường phần còn thiếu.
Luật sư bào chữa cho người dưới 18 tuổi phạm tội
Khi quy định này được áp dụng trong vụ án, luật sư bào chữa cho người dưới 18 tuổi thường hỗ trợ:
- Xác định chính xác tuổi tại thời điểm thực hiện hành vi qua giấy khai sinh, hồ sơ hộ tịch; khi có mâu thuẫn, đề nghị giám định tuổi.
- Kiểm tra hành vi có thuộc 25 điều luật và đúng khung rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng hay không.
- Đề nghị áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng và nguyên tắc ưu tiên giáo dục theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
- Có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung người dưới 18 tuổi cùng người đại diện của họ.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →