Di chúc bằng văn bản là hình thức lập di chúc được sử dụng phổ biến nhất hiện nay để định đoạt tài sản sau khi chết. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa biết di chúc bằng văn bản gồm những loại nào, điều kiện để từng loại có hiệu lực ra sao và nên lựa chọn hình thức nào để hạn chế tranh chấp.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các loại di chúc bằng văn bản theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN LÀ GÌ?
Di chúc bằng văn bản là việc người có tài sản thể hiện ý chí của mình bằng chữ viết nhằm định đoạt tài sản cho người khác sau khi qua đời.
Di chúc có thể được viết tay, đánh máy hoặc được lập tại cơ quan công chứng, UBND cấp xã theo quy định của pháp luật.
Để có hiệu lực pháp luật, di chúc bằng văn bản phải đáp ứng các điều kiện về:
– Chủ thể lập di chúc;
– Nội dung di chúc;
– Hình thức di chúc;
– Ý chí tự nguyện của người lập di chúc.
CÓ BẮT BUỘC PHẢI LẬP DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN KHÔNG?
Không. Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể được lập dưới hai hình thức:
– Di chúc bằng văn bản;
– Di chúc miệng.
Tuy nhiên, di chúc miệng chỉ được lập trong trường hợp tính mạng người để lại di sản bị đe dọa và không thể lập được di chúc bằng văn bản.
Trên thực tế, di chúc bằng văn bản vẫn là hình thức được ưu tiên sử dụng vì dễ chứng minh, dễ lưu giữ và hạn chế tranh chấp hơn so với di chúc miệng.
DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN GỒM MẤY LOẠI?
Theo Điều 628 Bộ luật Dân sự 2015, có 04 loại di chúc bằng văn bản:
(1) DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN KHÔNG CÓ NGƯỜI LÀM CHỨNG
Đây là loại di chúc do chính người lập di chúc tự viết và ký tên.
Để có giá trị pháp lý, người lập di chúc phải:
– Tự mình viết toàn bộ nội dung;
– Tự ký tên hoặc điểm chỉ;
– Minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc;
– Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Ngoài ra, nội dung di chúc phải thể hiện đầy đủ:
– Ngày, tháng, năm lập di chúc;
– Họ tên người lập di chúc;
– Người được hưởng di sản;
– Di sản để lại;
– Nơi có di sản.
Nếu người lập di chúc lập nhiều bản di chúc khác nhau thì bản di chúc được lập sau cùng sẽ có giá trị pháp lý nếu hợp pháp.
(2) DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN CÓ NGƯỜI LÀM CHỨNG
Hình thức này được áp dụng khi người lập di chúc không thể tự viết hoặc muốn tăng tính xác thực cho nội dung di chúc.
Theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015:
– Phải có ít nhất 02 người làm chứng;
– Người lập di chúc ký hoặc điểm chỉ trước mặt những người làm chứng;
– Người làm chứng xác nhận và ký vào di chúc.
Không phải ai cũng được làm chứng cho việc lập di chúc.
Những người sau đây không được làm chứng:
– Người thừa kế theo di chúc;
– Người thừa kế theo pháp luật;
– Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc;
– Người chưa thành niên;
– Người mất năng lực hành vi dân sự;
– Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Nếu chỉ có 01 người làm chứng thì di chúc không đáp ứng điều kiện về hình thức theo quy định pháp luật.
(3) DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN CÓ CÔNG CHỨNG
Di chúc công chứng là di chúc được lập tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định của Luật Công chứng, khi công chứng di chúc:
– Người lập di chúc phải trực tiếp yêu cầu công chứng;
– Không được ủy quyền cho người khác;
– Công chứng viên kiểm tra năng lực hành vi, ý chí tự nguyện và nội dung di chúc.
Trường hợp công chứng viên có căn cứ cho rằng người lập di chúc không minh mẫn hoặc bị tác động, cưỡng ép thì có quyền từ chối công chứng.
Di chúc công chứng được đánh giá là một trong những hình thức có giá trị chứng minh cao nhất hiện nay.
(4) DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN CÓ CHỨNG THỰC
Di chúc chứng thực được thực hiện tại UBND cấp xã hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực theo quy định pháp luật.
Người có yêu cầu chứng thực phải trực tiếp thực hiện thủ tục.
Về giá trị pháp lý, di chúc chứng thực cũng là một hình thức được pháp luật công nhận và có độ tin cậy cao khi phát sinh tranh chấp.
ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA TỪNG LOẠI DI CHÚC BẰNG VĂN BẢN
(1) DI CHÚC KHÔNG CÓ NGƯỜI LÀM CHỨNG
Ưu điểm
– Đơn giản, dễ thực hiện;
– Không mất chi phí;
– Giữ bí mật nội dung di chúc.
Nhược điểm
– Dễ phát sinh tranh chấp;
– Khó chứng minh tình trạng minh mẫn của người lập di chúc;
– Nguy cơ thất lạc hoặc bị sửa đổi.
(2) DI CHÚC CÓ NGƯỜI LÀM CHỨNG
Ưu điểm
– Tăng tính xác thực;
– Phù hợp với người không thể tự viết.
Nhược điểm
– Bắt buộc có ít nhất 02 người làm chứng hợp lệ;
– Có thể phát sinh tranh chấp liên quan đến lời khai của người làm chứng.
(3) DI CHÚC CÓ CÔNG CHỨNG HOẶC CHỨNG THỰC
Ưu điểm
– Giá trị pháp lý cao;
– Hạn chế tối đa tranh chấp;
– Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận;
– Có thể lưu giữ an toàn.
Nhược điểm
– Phát sinh chi phí;
– Cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục theo quy định.
NÊN CHỌN LOẠI DI CHÚC NÀO?
Về nguyên tắc, cả 04 loại di chúc bằng văn bản đều có giá trị pháp lý nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Bộ luật Dân sự 2015.
Tuy nhiên, đối với các tài sản có giá trị lớn như:
– Nhà ở;
– Quyền sử dụng đất;
– Cổ phần doanh nghiệp;
– Tài sản có nhiều người thừa kế;
thì nên lựa chọn hình thức di chúc có công chứng hoặc chứng thực để giảm thiểu nguy cơ tranh chấp sau này.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
DI CHÚC VIẾT TAY KHÔNG CÔNG CHỨNG CÓ HỢP PHÁP KHÔNG?
Có.
Di chúc viết tay vẫn hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện tại Điều 630 và Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
DI CHÚC ĐÁNH MÁY CÓ HỢP PHÁP KHÔNG?
Có.
Tuy nhiên, nếu người lập di chúc không tự đánh máy thì phải có ít nhất 02 người làm chứng hợp lệ.
CÔNG CHỨNG DI CHÚC CÓ BẮT BUỘC KHÔNG?
Không.
Pháp luật không bắt buộc công chứng di chúc, nhưng đây là hình thức được khuyến nghị để hạn chế tranh chấp.
KẾT LUẬN
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản gồm 04 loại: di chúc bằng văn bản không có người làm chứng, di chúc bằng văn bản có người làm chứng, di chúc bằng văn bản có công chứng và di chúc bằng văn bản có chứng thực.
Mỗi hình thức đều có giá trị pháp lý riêng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định. Tuy nhiên, đối với tài sản có giá trị lớn hoặc có nguy cơ phát sinh tranh chấp thừa kế, việc lập di chúc có công chứng hoặc chứng thực vẫn là giải pháp an toàn và hiệu quả nhất để bảo đảm ý chí của người để lại di sản được thực hiện đúng theo quy định pháp luật.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
LUẬT SƯ TRẦN DUY HUY
Hotline: 0369151515
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, Hồ Chí Minh
