Tranh chấp thừa kế nhà đất là một trong những dạng tranh chấp dân sự phổ biến và phức tạp hiện nay, thường phát sinh giữa những người có quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng như cha mẹ, con cái, anh chị em ruột. Khi các bên không thể tự thỏa thuận về việc phân chia di sản, người có quyền lợi liên quan có thể khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu chia di sản thừa kế.
Vậy thủ tục khởi kiện chia thừa kế nhà đất được thực hiện như thế nào? Cùng tìm hiểu chi tiết dưới đây.
THỜI HIỆU YÊU CẦU CHIA DI SẢN THỪA KẾ LÀ BAO LÂU?
Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế được xác định như sau:
– 30 năm đối với bất động sản;
– 10 năm đối với động sản.
Thời hiệu được tính kể từ thời điểm mở thừa kế, tức thời điểm người để lại di sản chết.
Hết thời hiệu nêu trên di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản. Ngoài ra, thời gian xảy ra:
– Sự kiện bất khả kháng;
– Trở ngại khách quan;
Sẽ không tính vào thời hiệu khởi kiện theo quy định pháp luật.
Một số trường hợp đặc biệt về thời hiệu cần lưu ý
Theo Hướng dẫn 24/HD-VKSTC năm 2021, một số trường hợp mở thừa kế trước đây có cách tính thời hiệu riêng:
– Thừa kế mở trước ngày 10/9/1990: Thời hiệu tính từ ngày 10/9/1990;
– Thừa kế mở trước ngày 01/7/1991 liên quan nhà ở có thể áp dụng quy định chuyển tiếp theo các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Do đó, với các vụ việc thừa kế phát sinh từ lâu, cần xác định chính xác thời điểm mở thừa kế để tính thời hiệu đúng.
TRANH CHẤP THỪA KẾ NHÀ ĐẤT CÓ CẦN HÒA GIẢI TẠI TÒA KHÔNG?
Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, chỉ tranh chấp xác định ai là người có quyền sử dụng đất mới bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã.
Trong khi đó, tranh chấp thừa kế nhà đất là tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất nên không bắt buộc hòa giải tại UBND xã/phường/thị trấn.
Nội dung này cũng được khẳng định tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP.
Như vậy, người khởi kiện có thể nộp đơn trực tiếp tại Tòa án có thẩm quyền mà không cần qua bước hòa giải tại địa phương.
THỦ TỤC KHỞI KIỆN CHIA THỪA KẾ NHÀ ĐẤT
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hồ sơ khởi kiện gồm:
– Đơn khởi kiện theo mẫu;
– CCCD/CMND/Hộ chiếu của người khởi kiện;
– Giấy chứng tử của người để lại di sản;
– Di chúc (nếu có);
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở;
– Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, đăng ký kết hôn, hộ khẩu…);
– Tài liệu, chứng cứ khác liên quan.
Trường hợp chưa thu thập đủ chứng cứ, người khởi kiện có thể nộp các tài liệu hiện có và đề nghị Tòa hỗ trợ thu thập bổ sung.
Bước 2: Nộp đơn khởi kiện
Người khởi kiện có thể nộp hồ sơ bằng một trong các cách:
– Nộp trực tiếp tại Tòa án;
– Gửi qua bưu điện;
– Nộp trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).
Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí.
Bước 3: Nộp tiền tạm ứng án phí
Trong thời hạn theo thông báo của Tòa án, người khởi kiện phải:
– Nộp tiền tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự;
– Nộp lại biên lai cho Tòa án để hoàn tất thủ tục thụ lý.
Nếu không nộp đúng hạn, Tòa án có thể trả lại đơn khởi kiện.
Bước 4: Tòa án thụ lý và giải quyết
Theo Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định:
– Thời hạn chuẩn bị xét xử: tối đa 04 tháng;
– Vụ việc phức tạp có thể gia hạn thêm tối đa 02 tháng.
Sau đó, Tòa án mở phiên tòa xét xử sơ thẩm.
Nếu không có kháng cáo, kháng nghị đúng hạn thì bản án có hiệu lực pháp luật.
ÁN PHÍ KHỞI KIỆN CHIA THỪA KẾ NHÀ ĐẤT LÀ BAO NHIÊU?
Theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, án phí tranh chấp chia thừa kế nhà đất được xác định theo giá ngạch, tức tính dựa trên giá trị phần tài sản tranh chấp.
Người khởi kiện phải nộp:
– Tiền tạm ứng án phí khi nộp đơn;
– Án phí chính thức sau khi vụ án kết thúc theo phán quyết của Tòa.
Thông thường:
– Người thua kiện chịu án phí;
– Hoặc các bên chịu án phí tương ứng phần nghĩa vụ của mình theo bản án.
Ví dụ: Nếu tranh chấp di sản trị giá lớn thì mức án phí sẽ tăng theo từng bậc giá trị tài sản.
Lưu ý khi khởi kiện chia thừa kế nhà đất
Khi khởi kiện chia di sản thừa kế, người khởi kiện cần lưu ý:
– Xác định còn thời hiệu khởi kiện hay không;
– Xác định đúng hàng thừa kế, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan;
– Thu thập đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản;
– Kiểm tra có di chúc hay không và tính hợp pháp của di chúc.
Đối với các vụ án thừa kế có nhiều người tham gia, tài sản lớn hoặc phát sinh tranh chấp phức tạp, nên tham khảo ý kiến luật sư để bảo đảm quyền lợi.
Kết luận:
Khởi kiện chia thừa kế nhà đất là thủ tục pháp lý tương đối phức tạp, đòi hỏi người khởi kiện phải xác định đúng:
– Thời hiệu khởi kiện;
– Tòa án có thẩm quyền;
– Hồ sơ chứng cứ;
– Nghĩa vụ nộp án phí.
Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và nắm rõ quy trình tố tụng sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp được thuận lợi và hạn chế rủi ro pháp lý.
BẠN ĐANG CẦN HỖ TRỢ PHÁP LÝ?
Mọi thông tin trong bài viết đều được tham vấn chuyên môn bởi Luật sư Trần Duy Huy. Nếu bạn đang gặp vướng mắc về đất đai, ly hôn – quyền nuôi con hoặc các vụ án hình sự, hãy liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:
LUẬT SƯ TRẦN DUY HUY
Hotline: 0369151515
Địa chỉ: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, Hồ Chí Minh
