Chương V Bộ luật Hình sự 2026: thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự

Chương V Bộ luật Hình sự 2026 quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, gồm 4 điều (Điều 29–32), thuộc phần thứ nhất (những quy định chung).

Bộ luật được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Điều nào đã có bài phân tích riêng sẽ có nút Phân tích cạnh tên điều. Mục lục đầy đủ 417 điều xem tại trang toàn văn Bộ luật Hình sự 2026.

Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Các điều trong Chương V

Điều 29. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 30. Không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 31. Tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự
Điều 32. Căn cứ miễn trách nhiệm hình sự

Toàn văn Chương V

Điều 29. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự Phân tích

1. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do Bộ luật này quy định mà khi hết thời hạn đó thì người phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định như sau:

a) 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng;

b) 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng;

c) 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng;

d) 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

3. Không tính vào thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với thời gian người phạm tội được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự.

4. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được tính từ ngày tội phạm được thực hiện. Nếu trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều này hoặc trong thời hạn được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà Bộ luật này quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên 01 năm tù, thì thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện hành vi phạm tội mới.

Nếu trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều này hoặc trong thời hạn được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã thì thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt, giữ.

Điều 30. Không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự Phân tích

Không áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 29 của Bộ luật này đối với các tội phạm sau đây:

1. Các tội xâm phạm an ninh quốc gia quy định tại Chương XII của Bộ luật này;

2. Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh quy định tại Chương XXV của Bộ luật này;

3. Tội tham ô tài sản thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 345 của Bộ luật này; tội nhận hối lộ thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 346 của Bộ luật này.

Điều 31. Tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự Phân tích

1. Người phạm tội có thể được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Hành vi gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì lợi ích chung;

b) Không tham nhũng;

c) Hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có điều kiện, khả năng và bảo đảm tính khả thi để khắc phục, mang lại hiệu quả kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh.

2. Thời hạn tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự không quá 02 năm kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền ra quyết định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp cần thiết có thể gia hạn 01 lần nhưng không quá 01 năm.

Điều 32. Căn cứ miễn trách nhiệm hình sự Phân tích

1. Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố hoặc xét xử khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Khi có quyết định đại xá;

b) Do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

c) Người phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý, nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được bị hại hoặc người đại diện theo pháp luật của bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự;

d) Người phạm tội trong quá trình quản lý, thực hiện dự án, nhiệm vụ thuộc lĩnh vực đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhưng vì lợi ích chung, không tham nhũng mà dự án, nhiệm vụ đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, không gây thất thoát, lãng phí tài sản hoặc gây thất thoát, lãng phí tài sản nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại;

đ) Trường hợp được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 31 của Bộ luật này mà đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại và mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh;

e) Đề xuất, tham mưu, thẩm định, thẩm tra, quyết định hoặc tổ chức thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo trong thực thi công vụ nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của thực tiễn do chưa có quy định hoặc quy định không thống nhất, chưa phù hợp; đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; vì lợi ích chung, đem lại hiệu quả thiết thực; không tham nhũng, không vụ lợi; thiệt hại xảy ra do lỗi vô ý, đã chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền, thực hiện kịp thời và đầy đủ các biện pháp cần thiết để phòng ngừa, kiểm soát, giảm thiểu và khắc phục thiệt hại.

Người thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo trong thực thi công vụ mà trái với Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, Hiến pháp; làm thay đổi, sai lệch nền tảng tư tưởng, lịch sử, văn hóa, giáo dục; gây phương hại đến quốc phòng, an ninh; làm thay đổi nguyên tắc, trình tự, thủ tục cơ bản trong tố tụng xâm phạm nghiêm trọng quyền con người, quyền công dân; can thiệp trái pháp luật vào hệ thống tiền tệ, dự trữ ngoại hối, ngân sách nhà nước, gây nguy cơ mất an ninh, an toàn tài chính quốc gia thì không được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của điểm này;

g) Các trường hợp khác do Bộ luật này quy định.

2. Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố hoặc xét xử, khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;

c) Trước khi hành vi phạm tội bị phát giác, người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận;

d) Người phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý, nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại đến tính mạng của người khác đã tự nguyện bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người đại diện theo pháp luật của bị hại tự nguyện hòa giải, đề nghị miễn trách nhiệm hình sự;

đ) Người phạm tội ít nghiêm trọng do cố ý gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được bị hại hoặc người đại diện theo pháp luật của bị hại tự nguyện hòa giải, đề nghị miễn trách nhiệm hình sự;

e) Các trường hợp khác do Bộ luật này quy định.

← Chương IV · Mục lục 417 điều · Chương VI →

Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026. Nội dung sẽ được đối chiếu lại khi văn bản đăng Công báo.

Luật sư hỗ trợ trong vụ án hình sự

Văn bản luật cho biết khung hình phạt; còn mức án cụ thể phụ thuộc vào chứng cứ, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và cách các bên trình bày trong từng giai đoạn tố tụng. Nếu bạn hoặc người thân đang liên quan đến một vụ án hình sự, nên trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt.

Luật sư Trần Duy Huy

Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)

Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.

Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →

GỌI GẤP GỌI GẤP Zalo Zalo