Chương VII Bộ luật Hình sự 2026 quy định về các biện pháp tư pháp, gồm 4 điều (Điều 49–52), thuộc phần thứ nhất (những quy định chung).
Bộ luật được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Điều nào đã có bài phân tích riêng sẽ có nút Phân tích cạnh tên điều. Mục lục đầy đủ 417 điều xem tại trang toàn văn Bộ luật Hình sự 2026.
Lưu ý về hiệu lực: Bộ luật Hình sự 2026 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Đến hết ngày 28/02/2027, hành vi phạm tội vẫn được xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
Các điều trong Chương VII
Điều 49. Các biện pháp tư pháp
Điều 50. Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm
Điều 51. Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi; khôi phục lại tình trạng ban đầu
Điều 52. Bắt buộc chữa bệnh
Toàn văn Chương VII
Điều 49. Các biện pháp tư pháp Phân tích
1. Biện pháp tư pháp đối với người phạm tội bao gồm:
a) Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm;
b) Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi;
c) Khôi phục lại tình trạng ban đầu;
d) Bắt buộc chữa bệnh.
2. Biện pháp tư pháp đối với pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự bao gồm:
a) Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm;
b) Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi;
c) Khôi phục lại tình trạng ban đầu;
d) Thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra.
Điều 50. Tịch thu vật, tài sản liên quan trực tiếp đến tội phạm Phân tích
1. Việc tịch thu sung vào ngân sách nhà nước, tịch thu tiêu hủy được áp dụng đối với:
a) Công cụ, phương tiện dùng vào việc phạm tội;
b) Vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc có được do mua bán, đổi chác từ vật, tài sản do phạm tội mà có; khoản thu lợi bất chính từ việc phạm tội;
c) Vật thuộc loại Nhà nước cấm tàng trữ, cấm lưu hành.
2. Đối với vật, tài sản bị người phạm tội chiếm đoạt, sử dụng trái phép hoặc khi giao cho người khác sử dụng nhưng không biết là để dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội thì không tịch thu mà trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp.
3. Vật, tài sản của người khác, nếu người này có lỗi trong việc để cho người phạm tội sử dụng vào việc thực hiện tội phạm, thì có thể bị tịch thu.
Điều 51. Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại; buộc công khai xin lỗi; khôi phục lại tình trạng ban đầu Phân tích
1. Người phạm tội phải trả lại tài sản đã chiếm đoạt cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp, phải sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại vật chất đã được xác định do hành vi phạm tội gây ra.
2. Trong trường hợp phạm tội gây thiệt hại về tinh thần, Tòa án buộc người phạm tội phải bồi thường về vật chất, công khai xin lỗi bị hại.
3. Tòa án có thể buộc người phạm tội phải khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi phạm tội của mình gây ra.
Điều 52. Bắt buộc chữa bệnh Phân tích
1. Đối với người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi mắc bệnh quy định tại Điều 22 của Bộ luật này, Viện kiểm sát hoặc Tòa án căn cứ vào kết luận giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần có thể quyết định đưa họ vào một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bắt buộc chữa bệnh.
2. Đối với người phạm tội trong khi có năng lực trách nhiệm hình sự nhưng trước khi bị kết án đã mắc bệnh tới mức mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì căn cứ vào kết luận giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần, Viện kiểm sát hoặc Tòa án có thể quyết định đưa họ vào một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bắt buộc chữa bệnh. Sau khi có kết luận khỏi bệnh hoặc có kết luận đủ khả năng nhận thức, đủ khả năng điều khiển hành vi, người đó có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.
3. Đối với người đang chấp hành hình phạt tù mà bị bệnh tới mức mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì căn cứ vào kết luận giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần, Tòa án có thể quyết định đưa họ vào một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để bắt buộc chữa bệnh. Sau khi có kết luận khỏi bệnh hoặc có kết luận đủ khả năng nhận thức, đủ khả năng điều khiển hành vi, nếu không có lý do khác để miễn chấp hành hình phạt, thì người đó phải tiếp tục chấp hành hình phạt. Thời gian bắt buộc chữa bệnh trong trường hợp này được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù.
← Chương VI · Mục lục 417 điều · Chương VIII →
Nguồn: văn bản Bộ luật Hình sự được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 20/11/2026. Nội dung sẽ được đối chiếu lại khi văn bản đăng Công báo.
Luật sư hỗ trợ trong vụ án hình sự
Văn bản luật cho biết khung hình phạt; còn mức án cụ thể phụ thuộc vào chứng cứ, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và cách các bên trình bày trong từng giai đoạn tố tụng. Nếu bạn hoặc người thân đang liên quan đến một vụ án hình sự, nên trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt.
Luật sư Trần Duy Huy
Thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam · Công ty Luật TNHH Luật sư Tối Thượng (VN-LAW.VN)
Nhận bào chữa và bảo vệ quyền lợi bị hại trong các vụ án hình sự tại TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh. Mỗi vụ việc được đánh giá trên hồ sơ cụ thể, không hứa hẹn trước kết quả.
Văn phòng: 286 Nguyễn Oanh, Gò Vấp, TP.HCM · Xem dịch vụ luật sư hình sự →